Alle berichten van Joyce Hes

Het dunne laagje beschaving

Onder de titel: “Ik dacht dat Nederland het beloofde land was” beschrijft Jarl van der Ploeg in de Volkskrant van 18 augustus hoe het er aan toe gaat in het aanmeldcentrum in Ter Apel.
Hij beschrijft hoe het morele kader dat tot voor kort nog enigszins zorgde voor positieve bijstelling, waar het het gebrek aan basisvoorzieningen voor asielzoekers betreft, inmiddels een nieuw dieptepunt heeft bereikt.

Zo zakte het historisch dieptepunt van een maand geleden dinsdagavond j.l alweer een stukje verder naar beneden toen er zeker driehonderd mensen gedwongen waren in de buitenlucht te overnachten, onder wie ook vrouwen en kinderen en een man zonder benen, aldus van der Ploeg.
Wat mij als lezer opviel bij dit artikel:
1) De tenten die waren uitgereikt door een hulpvaardige ondernemer werden onder groot vertoon door tientallen agenten en boa’s in beslag genomen, omdat de burgemeester van het overkoepelende Westerwolde vond dat ze een probleem vormden  voor de brandveiligheid en de hygiëne.
Ook wist men niet “wat zich in de tentjes afspeelt”.
2) Door juist het feit dat mensen buiten moeten slapen zonder bescherming, nemen diefstal, geweld en vechtpartijen toe evenals de onderlinge spanningen en trekken hulpverleners (Rode Kruis) en politie zich terug.
3)  een 34 jarige anesthesist uit Syrië die als zachtaardig wordt omschreven  heeft zijn  recht op opvang verspeeld omdat hij vanwege een allergische reactie zijn verplichte plastic armbandje afdeed en moet nu weer eindeloos in een rij staan voor het tourniquet dat toegang verleent tot het aanmeldcentrum.

Wat gebeurt hier?
Het is te simpel om te zeggen: deze mensen zijn ondanks internationele Verdragen rechteloos en worden inhumaan behandeld.
Er is mijns inziens meer aan de hand.
Dit land is door zijn dunne laagje beschaving heen gezakt.

In1988 schreef ik een artikel in het Nederlands Juristenblad over De wasmiddelfunctie van het strafrecht.
Ik verwees in mijn artikel naar het beroemde boek van Norbert Elias: Het civilisatieproces; sociogenetische en psychogenetische onderzoekingen uit 1939.
Ik schreef : “De civilisatielaag waarmee onze gevoelens en ons driftleven bedekt is begint scheuren te vertonen,of, om met de metafoor van Elias te spreken “het permanent smeulende vuur van onze sociale angsten waarvan de vlam bedekt is (p 686), begint hier en daar weer wat op te laaien. Anders gezegd: ons drift en gevoelsleven laat zich niet langer zo systematisch onderdrukken. Op een gegeven moment  ‘barst de bom’ “.

Dat zien we nu overal gebeuren waar boeren asbest op de wegen gooien, politici en iedereen die iets onwelgevalligs zegt volgens anonieme anderen, worden bedreigd etc.
Ook laat ik in het stuk aan de hand van Elias zien dat juist ( de angst voor) verlies van affectbeheersing hand in hand gaat met het démasqué van de handhavingsstaat.
Als het hoofd van de nationale politie zegt dat een meerderheid van zijn mensen achter de boeren staat (die oa illegale acties plegen) dan kunnen we wel spreken van zo’n démasqué.
De overheid staat niet langer garant voor de bescherming van haar burgers. Dit gaat gepaard met zelfbescherming of eigenrichting van die burgers (zie ook mijn vorige blogs).

Maar dat laatste roept ook weer (vertwijfelde) reacties op van een bureaucratische overheid die de controle niet uit handen kan geven en weliswaar op een willekeurige wijze repressief reageert.

Controle, repressie en bureaucratisch ingrijpen krijgen hier absurdistische en overdreven trekken.
Dat is niet alleen het geval bij de actie tenten afpakken van asielzoekers maar ook bv bij de toeslagenaffaire die politiek gezien voortkwam uit de Bulgaarse fraudezaakkwestie.

Wat te doen?

Ik pak er even Amor Fati bij van Abel J.Herzberg van 1945, herdruk 1965.
Hij heeft het op pg 89 over de voorbereiding voor de heerschappij van de primitieve mens, die niets zo haat als beschaving. “Als ik het woord cultuur hoor noemen, grijp ik naar mijn revolver”. Dat was aldus Herzberg de waarheid van de Duitse jeugd.
Daar glijden we hier te lande in een rotvaart naar af mijns inziens. (De protesten in Tubbergen en ook andere gemeenten die zich hevig verzetten tegen de komst van asielzoekers en de roep om een asielstop zijn hier een uiting van).

Ik kan dan ook niets anders aan de slachtoffers van Ter Apel aanraden  dan een eigen rechtbank op te richten, die op een zeer serieuze manier degenen berecht en veroordeelt die s’ nachts gebruik maken van de kwetsbaarheden van degenen die door de Nederlandse overheid aan hun lot worden overgelaten. Zoals Herzberg dat zelf  gedaan heeft in Bergen Belsen om op die manier een moreel kader en een menselijkheid te creëren als voorbeeld voor ons allen hier te lande.

 

Onmacht en eigenrichting (3): Het complot van Leon de Winter

Onder de titel: ‘Wat is er in de koppen van onze elites geslopen’, deelt Leon de Winter zijn Trumpiaanse gedachtegoed met de lezers van De Telegraaf.
Hij vergelijkt het Amerikaanse tijdschrift The Atlantic met de NRC en de Volkskrant hier te lande en concludeert dat je daarin ziet hoe de progressieve en welvarende burger van zeg D66-huize, geïnformeerd wil worden en dat is alles wat zijn levensstijl, ambities en dogma’s bevestigt.

Hij neemt als voorbeeld het item in Nieuwsuur dat afgelopen zaterdag ging over de natuur en natuurbeheer. Hij noemt het een schoolvoorbeeld van de manier waarop de dogma’s worden uitgedragen van de academisch gevormde welgestelden, die tegen bomen zijn, schrale grond eisen en vervolgens met aangekochte CO2-credits naar een tropisch bos vliegen.
Enfin, ik ga het hele stuk niet herhalen maar één ding is duidelijk:
Leon de Winter heeft kennelijk zo’n hekel aan Nieuwsuur dat hij gewoon niet goed gekeken en geluisterd heeft. De directeur van Greenpeace legde namelijk heel helder uit dat het wat de natuur in Nederland betreft vijf voor twaalf was, dat de natuur op omvallen staat en dat geldt ook voor onze oude eikenbomen. Dus ‘bomen’ Leon!!!
Verder heeft hij kennelijk geen idee dat er een Europese Vogel- en Habitatrichtlijn bestaat en dat als wij hier vanwege de angst voor boerenprotesten geen actie ondernemen voor 2030, Europa ons inhaalt omdat volgens deze richtlijn onze natuur niet mag ‘verslechteren’.

Waar de Winter misschien op doelt is dat Nieuwsuur in een filmpje een boswachter liet zien die ons vertelde dat als je niet oppast, door de stikstof-neerslag kennelijk de ‘zwarte els’ alles aan biodiversiteit  verdringt.
Ik vond het zelf een niet helemaal gelukkig filmpje omdat er ongetwijfeld mensen zijn die het gevaar van zwarte els niet kunnen inschatten, zoals ondergetekende.

Maar om nu het hele verhaal van Andy Palmen van Greenpeace af te doen als een links complot van een eenvormige elite die de beste plekken heeft in de samenleving, alleen maar schrale grond wil en overigens de verkeerde kranten leest, is voor mij in die zin onvoorstelbaar dat de joodse schrijver De Winter met zijn achtergrond toch langzamerhand wel het besef moet hebben dat een dergelijk complot denken nog slechts één adjectief mist… met alle uit de geschiedenis zo wel bekende gevaren van dien!*

  • Overigens raad ik hem ook aan het artikel in NRC van vandaag, donderdag 11 augustus, te lezen over het Sterrebos: ‘Misschien is het bos voor niks gekapt. Over het Sterrebos en de uitbreiding van autofabriek VDL Nedcar’. De links/rechts indeling ligt hier voorzover toepasselijk precies omgekeerd. Maar de vraag is of De Winter in dat type werkelijkheid is geïnteresseerd.

De ballentent van Rutte: Onmacht en eigenrichting (2)

Mark Rutte is nu met zijn 4311 dagen de langstzittende premier van Nederland
Ook al is er kritiek, stiekem, niet eens zo stiekem is er een hoop bewondering.
Hoe flikte hij dat toch, is de vraag.

Heel simpel, zou ik zeggen door van dit land een ballentent te maken.
Als je raakt gooit op de (politieke) kermis van deze samenleving, die vooral tot vermaak dient, krijg je een prijsje. Als je mist heb je pech.
Een dergelijke ontwikkeling is al door Thijs Wöltgens beschreven in zijn Lof van de politiek (1992). Hij heeft het over een zogenaamde ‘epideiktische ziekte’. Die epideiktische ziekte reduceert de politiek tot een permanente wedstrijd, die de performance boven de inhoud van het stuk plaatst.*
In mijn boek Voetangels voor kopstukken (1999) had ik het nog over het ministerie van Justitie maar inmiddels is de epideiktische ziekte onder Rutte een hoofdkenmerk geworden van de totale politieke performance.
Credo: blijven lachen ook daar waar niets meer te lachen valt.
In het uiterste geval het volk toespreken vanuit het torentje of de landbouworganisatie LTO bellen als de boerenprotesten totaal uit de hand lopen.
Het gesprek, daar gelooft Rutte in maar het is een vrijblijvend gesprek.
Hij laat zijn medeleven blijken, geeft soms een idee of alles anders wordt (nieuwe bestuurscultuur) en doet vervolgens niets.
Het omgekeerde kan ook: laat een minister de kolen uit het vuur halen zoals Christianne van der Wal (minister van Natuur en Stikstof) dat deed, die stevig uit de hoek kwam met haar stikstof-aanpak en als haar partij haar vervolgens laat vallen, hoor je Rutte niet.

Ondertussen loopt de agressie op. Het zijn om bij de metafoor van een ballentent te blijven allang geen zachte ballen meer waarmee gegooid wordt.
En niet alleen de blikken moeten het ontgelden, maar de houder van de tent wordt bekogeld en tenslotte wordt als het ballengooien niet naar wens verloopt zijn hele nering in brand gestoken.

Kijk naar de boerenprotesten die steeds meer een Poetiaanse inslag krijgen.
Stikstofschade aan de natuur? Hoezo ?
Als we Jeroen van Maanen van de melkveehouders-vakbond mogen geloven is 85 procent van de natuur in prima staat.
Degenen in de politiek/bestuurlijke gremia, die nog stellen dat de grootste stikstof-schade door de landbouw en de veeteelt wordt toegebracht en dat reductie van de stikstof-schade derhalve moet samengaan met reductie van het aantal boerenbedrijven worden met de dood bedreigd.
Wetenschappelijke feiten staan onder verdenking van complotten en de overheid wordt nog net niet met nazi’s vergeleken die de ‘joden’, lees boeren, het bestaan onmogelijk maakt.
Tot slot wordt de nationale vlag omgekeerd opgehangen..
Hé, ook in het Rusland van Poetin zien we nu veel vlagvertoon met de letter Z in het midden.

Asbest op de snelwegen gooien en geen idee hebben wie dat zou hebben gedaan, toejuichen van illegaliteit (afplakken van kentekens en anonimiteit, geen acties van te voren aankondigen) het komt degenen die in 2014 onduidelijk militair materieel  Oost Oekraïne zagen binnenrollen, bekend voor.

Tja, en Rutte maar blijven lachen.
Doe normaal man…
Nee Mark, dat helpt allang niet meer!

Onmacht en eigenrichting (1)

Na een vakantieperiode zet ik me weer aan een blog, nog sterker, ik maak er meteen maar een serie van.
Dat heeft niet alleen te maken met een nieuwsgierigheid naar de ontwikkelingen in een samenleving waarin er steeds meer sprake lijkt van onmacht en eigenrichting van gefrustreerde burgers, boeren en buitenlui (zo noemden we dat vroeger) maar met persoonlijk ervaren gevoelens van onzekerheid en onveiligheid over het rechtsgehalte van het land waarin ik leef.
In dit land, waarin nog kort geleden hele families werden opgesplitst in vaxers en antivaxers hebben we nu te maken met boeren die het land plat leggen, distributiecentra en hoofdwegen blokkeren, ministers bedreigen, stedelingen die het gedrag niet begrijpen en veroordelen, en plattelanders die uit solidariteit hun vlag omgekeerd hangen.

Interessant is overigens dat ze één ding gemeen hebben: de joden worden ‘van stal’ gehaald zowel door antivaxers als de Farmers Defence Force.
Ze vergelijken hun slachtofferschap met dat van joden tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Curieus overigens dat ook politieagenten nogal eens worden uitgemaakt voor joden evenals Ajax(-supporters) naar wie de vreemdste vervloekingen sinds mensenheugenis werden geslingerd. Maar dit terzijde.*

In dit eerste deel wil ik onderzoeken wat de huidige ontwikkelingen richting steeds meer bedreigingen van politici en bestuurders en steeds meer aanslagen op de publieke ruimte betekenen.
Ik zal daarbij geen grote vragen schuwen zoals: In hoeverre erkennen we eigenlijk in dit land nog het geweldsmonopolie van de overheid en in het verlengde daarvan: In hoeverre staan we met zijn allen nog achter het veronderstelde ‘sociaal contract’ dat we als burgers van dit land impliciet gesloten hebben?

Wat is eigenrichting?
De klassieke opvatting is dat de burger op de stoel van de overheid gaat zitten en zich onttrekt aan het sociaal contract.
Frans Denkers, een van de eersten die daarover nadacht, formuleerde het aldus: “Een spontaan en relatief onmiddellijk optreden van particuliere burgers, buiten de politie en justitie om”. Maar hij beperkte dat tot optreden tegen een verdachte/dader van een strafbaar feit, waarvan ze direct slachtoffer of als omstander getuige zijn (1985).

In de interessante bijdrage van Kees van der Vijver ea in Cahiers Politiestudies, jaargang 2017-2 nr 43 (Discussie. Eigenrichting en rechtshandhaving door burgers. Een overzicht van dimensies, vormen en praktijken), geven ze aan dat het toestaan van eigenrichting door de rechter is verruimd sinds 1985, “De rechter lijkt er begrip voor te hebben dat de dreiging die van onveiligheid uitgaat niet altijd adequaat wordt opgepakt door de overheid, die er niet altijd in slaagt de zorgplicht voor veiligheid waar te maken”.
Want die zorgplicht heeft een overheid volgens het sociaal contract, waarbij het geweldsmonopolie* aan diezelfde overheid is gemandateerd.

Maar niet alleen de rechter heeft de mogelijkheden voor eigenrichting verruimd, de overheid doet zelf een toenemend beroep op de burger om zelfredzaam te zijn. Buurtwachten en WhatsApp-groepen worden  zeer gestimuleerd.
Daarbij zijn er naast de politie allerlei andere uitvoerders zoals buitengewone opsporingsambtenaren, handhavers, particuliere beveiligingsdiensten en vormen van vrijwillige politie gekomen.
Misschien is nog de belangrijkste ontwikkeling, die al door de visionaire Frans Denkers werd gesignaleerd dat mensen elkaar steeds minder zijn gaan aanspreken. Er is een cultuur ontstaan van non-interventie, wat betekent dat de overtreders vinden dat hun gedrag ‘dus’ kan worden gecontinueerd.
“We groeien naar een zogenaamde participatiesamenleving waarin de verantwoordelijkheden steeds verder worden verschoven naar de burger”. Van der Vijver cs noemen het risico van een botsing tussen culturen die kan ontaarden in een escalatieproces waarbij verschillende bevolkingsgroepen steeds haatdragender tegenover elkaar komen te staan.
“Mensen krijgen het gevoel dat hun omgeving onbeheersbaar wordt en dat leidt tot gevoelens van angst en onrust en tot verkramping en tot het gevoel dat de rechtsorde niet meer adequaat functioneert, wat vervolgens weer leidt tot nog minder optreden…”

Samengevat: Als de overheid niet meer garant kan staan voor de vrijheid en veiligheid van haar burgers en als bepaalde groepen de stelling hebben: onze normen eerst en zich dus weinig gelegen laten liggen aan de democratisch tot stand gekomen wettelijke regels, blijft er van het in een rechtsstaat noodzakelijke sociaal contract weinig over.

Frans Denkers heeft in zijn boek tien normen geformuleerd waarbij eigenrichting maatschappelijk aanvaardbaar kan zijn zoals: het moet proportioneel en subsidiair zijn, er mag geen sprake zijn van anonimiteit, of groepsgedrag, er mag geen sprake zijn van plaatsvervangende emoties, het moet een spiegelend karakter dragen, het moet gericht zijn op gedragsbeïnvloeding en/of conflictoplossing.
Het mag duidelijk zijn dat de boerenacties die erop gericht zijn democratisch gelegitimeerde politieke besluiten met geweld en bedreiging van personen en in de publieke ruimte onmogelijk te maken niet door Denkers zouden zijn betiteld als gelegitimeerde vorm van eigenrichting.

  • Terwijl het bij de antivaxers nog als aanstootgevend werd ervaren lijkt het erop of Mark van den Oever van Farmers Defence Force niets in de weg wordt gelegd om zijn uitspraken te blijven doen.
  • De overheid is de enige partij die het recht heeft om legitiem geweld te gebruiken en dwangmiddelen toe te passen.

Over georganiseerde misdaad gesproken

Ministers Dilan Yeşilgöz-Zegerius en Franc Weerwind waren op bezoek in Italië om te kijken naar het gevangenisregime aldaar ten aanzien van maffiosi, oftewel mensen die behoren tot de maffia.
Het gejubel was niet van de lucht!
De Italiaanse onmenselijke en vernederende behandeling van deze mensen die verkeren in totale isolatie vanuit de filosofie dat ze vooral geen contacten met de buitenwereld mogen hebben vindt bij de bewindslieden een geïnteresseerd onthaal.
De Italianen zijn inmiddels trots op hun export product: het zwijgen opleggen aan mensen met banden met de maffia en het doorknippen van deze banden!
Toe maar!

Het deed me opeens denken aan de hype rond Big Brother. Mensen dan, weliswaar vrijwillig maar toch, opsluiten in een groot huis en onder een regime stellen van constant cameratoezicht en dan kijken wat er gebeurt. Nederland scoorde er enorm mee in oa Zuid Amerika.

Is de Italiaanse aanpak een lichtend voorbeeld?
Om diverse redenen zet ik hier vraagtekens achter. Het is behalve flagrant in strijd met mensenrechten en internationale verdragen, ook niet effectief.
Inmiddels zijn we er wel achter dat juist contact met de buitenwereld van belang is voor de toekomstige re-integratie van gedetineerden.
Het doorsnijden van familiebanden mag dan in Italië wellicht wat opleveren, isolatie is voor geen mens goed, maffia of niet.

Maar ik wil het thema georganiseerde misdaad eens wat anders benaderen.
Want waar hebben we eigenlijk mee te maken?
Georganiseerde misdaad betreft criminaliteit die het lokale, regionale of nationale gezag ondermijnt, en criminaliteit die bedreigend is voor (delen van) de samenleving.

Een minister voor Natuur en Stikstof Christianne van der Wal thuis opzoeken met een hele groep boze boeren op trekkers die haar wel een lesje willen leren en het beeld dat het oplevert? Een vrouw op blote voeten die weliswaar stoer en heldhaftig toch meldt dat haar kinderen binnen zitten te trillen?

Ondermijning van gezag? Precies!!!
Dat is dus duidelijk de bedoeling.
Deze manifestatie had volgens de Wet openbare manifestaties aangekondigd moeten worden bij de betreffende burgemeester, maar daar zag de groep boeren bewust van af.
Immers te groot werd het risico gevonden dat er een stokje zou worden gestoken voor deze
uiting van boosheid.
De officiële instanties zoals NCTV vonden het niet nodig in te grijpen en de politie stond er wel bij maar keek ernaar.
De ‘iron’ lady met de stalen ruggengraat, die nog zo mooi was afgebeeld in de Volkskrant van vrijdag 10 juni, kreeg het te verduren en niemand greep in omdat er ‘niets strafbaars’ gebeurde.

Wat ging er eigenlijk om in het hoofd van Pieter-Jaap Aalbersberg, Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid?
Een vrouw die zulke torenhoge ambities heeft en zich zo stoer gedraagt moet maar eens op de blaren zitten, ook als ze gewoon niets anders doet dan het Regeerakkoord uitvoeren en eindelijk eens werk maken van de stikstof-uitstoot?

Natuurlijk hadden we een politiemacht moeten zien, desnoods ME-ers die de boeren met trekkers en al terug hadden verwezen naar waar ze vandaan kwamen en een aantal al te brutalen oppakken en eens nader onderzoeken of hier inderdaad geen sprake was van strafbaar gedrag.
Maar zulk ingrijpen gebeurt in Nederland alleen wanneer er een juridisch slecht onderbouwde avondklok wordt ingevoerd en wanneer het jonge ‘relschoppers’ betreft.
Boeren zijn heilig in dit land.

Nog sterker, hun illegale manifestatie voor het huis van de minister had precies het resultaat dat ze wilden boeken.
De VVD liet in een krappe meerderheid zijn eigen minister vallen en het CDA en de CU deden opeens een stuk genuanceerder over het gezamenlijke Regeerakkoord.
Het kon wel een tandje minder…

Conclusie: Onaangekondigde en intimiderende manifestaties met illegale middelen, die de rechtsstaat ondermijnen omdat ze op een andere manier dan via verkiezingen of de rechter, met dreiging politieke keuzes beïnvloeden, worden beloond in dit land.
Zolang dat het geval is moet je niet opkijken als dit type eigenrichting de politieke toekomst gaat bepalen.

Onbedoeld ongelijk; over institutioneel racisme

Er is al veel gezegd en geschreven over het door staatssecretaris van Financiën Marnix van Rij in zijn brief aan de Kamer* gebruikte begrip ‘institutioneel racisme’.
Hij ontleent dat begrip aan het gebruik van die term door het College voor de Rechten van de Mens en het Kennisplatform Integratie en Samenleving.

Van Rij: “Ik besef dat benadeling of uitsluiting van bevolkingsgroepen verschillende verschijningsvormen kent. Ook als het niet bewust de bedoeling is om een bevolkingsgroep te benadelen, kunnen processen en werkwijzen van de Belastingdienst of Toeslagen of een ander onderdeel van de overheid zo uitwerken dat mensen achtergesteld worden op basis van etnische achtergrond of andere kenmerken, zoals religie, leeftijd en geslacht. Voor de mensen die hierdoor geraakt worden maakt dit het uiteraard niet minder pijnlijk”. En hij verwijst naar de zeer ruime definitie van het College die het over ingebakken, structurele mechanismen en gewoontes heeft, waarbij bewuste benadeling, ideologie of racistische opzet niet is vereist. Kern van het begrip: gedragingen die voortkomen uit onbewuste vooroordelen en onwetendheid.
Hij noemt het waar hij spreekt over Toeslagen als onderdeel van de Belastingdienst onbedoelde ongelijkheid waar de werkwijzen van Toeslagen als gevolg konden hebben dat verschillende groepen burgers een grotere kans hadden om geselecteerd te worden voor een handmatige beoordeling dan anderen.

Ik wil daar in het kader van dit blog wel een paar kanttekeningen bij plaatsen.
Mocht het begrip racisme en institutioneel racisme juridisch nog niet duidelijk zijn, dan is het altijd makkelijk er even het Van Dale woordenboek bij te pakken.
Racisme is dan: de opvatting dat het ene ras superieur is aan het andere en daaruit voortvloeiend dat ten aanzien van het ene ras andere maatstaven kunnen en mogen worden aangelegd dan ten aanzien van het andere.
Als je, zoals gebeurd is in de ‘Handleiding voor analisten aan de Poort’, nationaliteiten met een opvallend patroon uitgaven en giften aan kerkelijke instellingen alleen met hoofdletters ingediend door allochtonen aanwijst als frauderisico en bij Toeslagen selecteert op dubbele achternamen (dus niet de adel, haha) dan kun je toch wel spreken van ras als etnische achtergrond.
Volgens Van Dale is institutioneel: betrekking hebbende op staatsinstellingen.
Al met al is institutioneel racisme dus racisme in de zin van ongerechtvaardigde negatieve selectie op basis van etnische achtergrond door staatsinstellingen.
Vervolgens komen we toe aan de kwestie van onbedoeld, onbewust, etc.

1. Opmerkelijk is dat bij ambtenaren, dat wil zeggen degenen die in overheidsdienst zijn, er van wordt uitgegaan dat, al handelen ze ongrondwettelijk en maken zich schuldig aan allerlei vormen van onbehoorlijk bestuur en zelfs racisme (zie ook het PwC-onderzoek dienaangaande), de verantwoordelijke politici ervan uitgaan dat dat gedrag niet bedoeld was.
Omgekeerd, zoals blijkt bij de Toeslagen-affaire, gaat de overheid, in dit geval de Belastingdienst, er bij de minste geringste fout van de burger met de dubbele achternaam van uit dat deze fout met opzet is gemaakt!
Ik constateer: Dat de bureaucratie zoals door Max Weber als concept is ontwikkeld met als kern: gelijke behandeling van een ieder door onpersoonlijke dienaren van de publieke zaak inmiddels is verworden tot de leus: Qoud licet Iovi non licet bovi! Oftewel: Ambtenaren kunnen zich van alles permitteren wat aan het publiek, de burgers niet is toegestaan.

2. Het gebrek aan transparantie waarbij de (racistische) handleidingen opgesteld door de analisten aan de Poort geen formele status hadden en het ook niet eenduidig is vast te stellen of en in hoeverre de beschrijvingen in de handleidingen en het daderprofiel in de praktijk zijn toegepast, werken hier in het voordeel van de overheid, die zich achter deze vaagheid en gebrek aan transparantie verschuilt.

3. Een andere benadering is hier mogelijk. Waar er sprake is van racistische handleidingen opgesteld door analisten aan de Poort zou ik zeggen dat hier sprake is van analogie.
Onbedoeld ongelijk moet worden vergeleken met voorwaardelijke opzet in het strafrecht waarbij op het moment dat je kunt weten volgens de normen en waarden die in dit land gelden dat er door bepaalde terminologie te gebruiken specifieke groepen minderheden worden benadeeld er sprake is van ongrondwettelijke ongelijke behandeling naar etnische achtergrond.

Dat wil tevens zeggen dat de analisten van de Belastingdienst kunnen worden vervolgd voor ik zou zeggen discriminatie als racisme strafrechtelijk tot problemen leidt.
Maar het gaat verder.
Als de leidinggevenden van de Belastingdienst nalatig zijn geweest in het toezicht houden op discriminatoire selectiecriteria in de handleidingen en ze konden weten dat dit tot ongrondwettelijke ongelijke behandeling zou kunnen leiden, zijn zij ook vervolgbaar mijns inziens.
En dan heb ik het dus nog niet over de politieke verantwoordelijkheid van de bewindslieden op Financiën.

  • Zie de brief van 30 mei 2022 betreffende Nadere verzoeken Fraude signalering Voorziening.

Schokkend 3: Herhaling van zetten; de vrouwen hebben het weer gedaan!

In haar nieuwste boek: Eigen welzijn eerst van Roxane van Iperen, een auteur die ik overigens tot nog toe erg bewonder, spreekt ze over het nieuwe feminisme als draagzak-feminisme. Het gaat dan om vrouwen die ogenschijnlijk een stevige positie innemen maar feitelijk binnen de grenzen van de conservatieve familiemoraal blijven.
Het betreft moeders uit de middenklasse die vinden dat ze vrij moeten zijn hun vrouwelijkheid te vieren, al of niet werkend, fulltime of parttime, waarbij het belang van het kind centraal staat.* Ze laten zich sterk beïnvloeden door sociale media en vrouwelijke influencers. Van Iperen spreekt over wellness-rechts en het terug naar de (menselijke) natuur-principe.
Nu is deze (tamelijk denigrerende) visie op vrouwen als profiterend en op zichzelf gericht niet erg nieuw…

Met name als we als samenleving vrouwen weer wat meer nodig hebben bij een tekort schietende arbeidsmarkt vallen de commentatoren over elkaar heen in het ‘de schuld geven aan vrouwen’ voor de maatschappelijke misère waarin we terecht zijn gekomen. Op 8 maart 2018 hield Jet Bussemaker de Annie Romein Verschoor-lezing. Het verslag daarvan was in Trouw te lezen onder de kop: “Teveel vrouwen teren op de zak van hun man”.
Later zei Bussemaker dat ze dat niet had gezegd maar ik spreek het niet tegen, aldus de (ex-)bewindsvrouw, hoogleraar en voorvechtster van emancipatie.
Haar lezing had de titel: Bakfietsmuts of gelukkig deeltijdmens? Neerbuigender kan een titel nauwelijks zijn, mijns inziens.
Inmiddels heeft ze met haar Raad voor de Volksgezondheid een advies uitgebracht, waarin de Raad ervoor pleit om een fundamentele verschuiving toe te passen van een cliëntgerichte zorg naar een netwerk-gerichte zorg, waarin een steunsysteem voor zorg-relaties centraal staat. Naasten, vrijwilligers en beroepskrachten vormen daarbij samen een team.

Onder de titel Anders leven en zorgen; naar een gelijkwaardig samenspel tussen naasten, vrijwilliger en beroepskrachten komt, als je het rapport goed doorleest, een aapje al snel uit de mouw.
Nu de zorg met urgente personeelstekorten kampt kan het behulpzaam zijn om de klassieke dichotomie tussen formele en informele zorg ter discussie te stellen en als startpunt te nemen voor een mogelijke herijking van de relatie tussen naasten, vrijwilligers en beroepskrachten.
En verderop vinden we een dreigende uitsmijter: als we die verhoudingen niet snel gaan herijken, dan zullen we spoedig een verminderde kwantitatieve professionele kwaliteit moeten accepteren tot zelfs de invoering van een zorgplicht!!!

Toe maar!
Het voorstel om over te gaan tot een meer ‘hybride’ zorgsysteem van netwerk-gerichte zorg doet me opeens denken aan de indertijd ingevoerde Wet maatschappelijke ondersteuning waarbij de kracht van mensen zelf zou moeten worden ondersteund door het accent te gaan verleggen naar het eigen netwerk. Gemeenten zouden dat moeten uitvoeren en bevorderen. Mooi natuurlijk maar in feite een verkapte bezuinigingsmaatregel. Het leidde tot meer administratieve druk en een duidelijk verschil in opvatting tussen de mening en behoeften van de cliënt zelf en de opvatting dat meer informele hulp zou moeten worden ingeschakeld (SCP 2018; Hervorming van de langdurige zorg).

Wat betekent dat? Het accent verleggen naar het eigen netwerk, naar naasten en vrijwilligers? Drie keer raden. Juist ja: de inzet van vrouwen.
Nu wil het geval dat juist in die sectoren waar nu zo’n personeelstekort is ontstaan vooral vrouwen werkzaam zijn. En hoe komt het dan dat daar zo’n tekorten ontstaan?
Dat staat ook in het rapport van de Raad: Van de nieuwe zorgverleners verlaat 43 procent zijn of haar baan en 10 procent de sector binnen twee jaar. Zij willen vooral meer regie en keuzemogelijkheden in het werk, minder regeldruk en minder neventaken als onplezierige diensten.
Beroepskrachten ervaren, zo staat er ook in te lezen, een overdaad aan voorschriften en zware administratieve lasten.

Het rapport constateert dat in de nieuwe verhouding er meer tijd zou moeten zijn om in elkaar te investeren, dwz beroepskrachten en naasten en vrijwilligers.
Maar als ik het goed begrijp is die tijd er niet. Het rapport geeft ook niet aan hoe die tijd kan worden gewonnen bijv door minder eisen te stellen op het gebied van administratie ed.

Structureel verandert er dus niets, maar wel zou er meer moeten worden geleund op mantelzorgers. Terwijl nu al Nederland wereldwijd koploper blijkt te zijn in vrijwilligerswerk. 5,5 miljoen mensen zijn mantelzorger of vrijwilliger in de zorg. En van de 10 mantelzorgers is 1 overbelast! Drie maal raden, juist vrouwen (vooral van allochtone herkomst).

Kortom dames, maak je borst(en)maar nat: Geen verbeterde salarissen, niet minder administratieve druk of voorschriften of meer eigen regie en respect in en voor het werk, maar misschien naast je gezin in de toekomst nog zorgplicht voor je oude moeder of vader.

Tja, dat komt ervan, volgens Sander Schimmelpenninck. Wanneer vrouwen immers in het onderwijs 34 minuten meer zouden werken en in de zorg 48 minuten zijn de tekorten opgelost, met verwijzing naar Mc Kinsey (waar veronderstel ik even, niet gecheckt! vooral goedbetaalde mannen werkzaam zijn…?).
Wel zegt hij er nog even bij dat de overheid en de werkgevers een serieus pakket aan maatregelen en betere beloningen zouden moeten realiseren om zo af te rekenen met de parttime cultuur en een arbeidsmoraal waarin de collectieve dimensie ontbreekt!

  • Overigens heb ik als werkende moeder van drie kinderen datzelfde altijd als uitgangspunt gekoesterd. Is daar eigenlijk iets mis mee? Zie ook het Verdrag van de rechten van het kind.

Schokkend 2: Advies van de Raad van State (wetsontwerp voltooid leven)

Op 9 december 2020 heeft de Raad van State een advies uitgebracht over het initiatiefwetsvoorstel van voormalig Tweede Kamerlid Pia Dijkstra ‘Wet toetsing levenseindebegeleiding van ouderen op verzoek’.
Dat advies is op 20 mei openbaar gemaakt, dus bijna anderhalf jaar later…

In deze blog wil ik ingaan op dat advies, niet op de vraag waarom het zo lang heeft geduurd voor het openbaar werd gemaakt, hoewel ik natuurlijk ook daar best nieuwsgierig naar ben.

Waarom ben ik geschokt door dat advies?
In de gevestigde media krijg je de indruk dat de Raad afraadt om het wetsvoorstel überhaupt te behandelen in de Kamers, wat ik heel merkwaardig zou vinden maar in het Advies zelf vind je dat de Raad alleen wel wil dat hun advies ten aanzien van noodzakelijke aanpassingen en wijzigingen zou moeten worden overgenomen.
En dat zijn er flink wat!
Zo zou de wet niet moeten spreken over ‘Voltooid leven’ maar over ‘Lijden aan het leven’.

Tja, gek, dat ik onmiddellijk denk aan het calvinisme waar dit land ooit om bekend stond. Het leven is lijden immers volgens die leer. Hoezo zou je daar eigenlijk een eind aan mogen maken? Dat een mens zijn of haar leven als voltooid zou kunnen beschouwen daar heeft de Raad zoals ik het advies lees niet veel mee.
Hij baseert zich daarbij op onderzoek van Els van Wijngaarden, universitair hoofddocent aan de Radboud Universiteit, eertijds verbonden aan de Universiteit van Humanistiek.
Zij had de opdracht van de regering gekregen nu eens uit te zoeken hoe het eigenlijk stond met de doodswens van ouderen die niet ernstig ziek zijn.
Daartoe heeft ze een representatieve steekproef gedaan onder 32.477 burgers van 55 plus en vroeg hen een vragenlijst in te vullen betreffende hun doodswens.

Welja dacht ik meteen, je zal zo’n vragenlijst maar door je brievenbus geschoven krijgen!
Een doodswens hebben  is sowieso taboe maar Van Wijngaarden veronderstelde ongetwijfeld dat deze mensen het ‘dood’-normaal zouden vinden om adequate en eerlijke antwoorden te geven en keurig de lijst in te vullen.
21.294 mensen vulden de vragenlijst in. Nog best verbazingwekkend.
Daarvan bleek slechts 0,18 procent een actieve doodswens te hebben. Haal je de koekoek zou ik zeggen. Wie vult er nou op zijn lijst in dat je graag dood wil?
Van Wijngaarden zelf moet toegeven dat het om een relatief klein aantal gaat om precies te zijn 36 mensen. ‘Vanwege de kleine aantallen moeten de percentages van de kenmerken en de factoren met voorzichtigheid worden geïnterpreteerd’, aldus de onderzoekster.

Toch baseert de Raad van State zijn visie op het aangeboden wetsontwerp voor een groot deel op wat deze 36 mensen invulden op hun vragenlijst!
Er zijn zelfs hele grafieken van Van Wijngaarden op gebaseerd. Het merendeel zou vrouw zijn, 44 procent dus nog geen helft dus, nog geen 18 lager opgeleid en 85 procent heeft kinderen!  Overigens wilde tweederde helemaal geen hulp bij zelfdoding maar gewoon alleen de middelen om er een eind aan te maken.
Opvallend is dat de groep van Van Wijngaarden zich niet de moeite heeft getroost deze 36 mensen uitgebreid nader te interviewen. Althans ik kwam dat niet tegen in het verslag van haar onderzoek.

Maar het geeft de Raad wel een reden om te constateren dat de doodswens breder is dan de groep van 75 plus, dat geheel tegen de verwachting in er veel laagopgeleiden tussen zitten en veel vrouwen en een complexe problematiek.
Als voormalig onderzoeker (zie mijn cv) wil ik hier nog wel aan toevoegen dat het opmerkelijk is dat laagopgeleiden de vragenlijsten zo adequaat hebben kunnen invullen.
Immers juist lager opgeleiden staan erom bekend dat ze niet graag vragenlijsten invullen laat staan een vragenlijst over hun doodswens.

Schokkend vond ik dus de verregaande conclusies die de Raad aan een zo beperkt onderzoek trekt met een zo beperkt aantal mensen die een doodswens hebben, maar behalve dat was er meer verontrustends in dit Advies te vinden.

Zo verwees de Raad ook naar een longitudinale studie die Van Wijngaarden vanaf 2013 deed, waarin ze 18 mensen volgde met een doodswens zonder ernstig fysiek lijden.
De Raad oordeelt dat een hernieuwde ervaring van verbinding cruciaal is in de levens van ouderen bij wie de doodswens verminderde of zelfs verdween.
Het gaat hier om 3 personen van de 18. Niet vermeldt de Raad dat 9 daarvan inmiddels een einde aan hun leven hebben gemaakt! Kennelijk wordt dat getal niet echt relevant geacht.
Ik zou als ik Van Wijngaarden was en ik kwam te weten dat 9 van de door haar onderzochte personen een einde aan hun leven hadden gemaakt, meteen op onderzoek uit zijn gegaan en me af hebben gevraagd waarom en hoe ze dat hadden gedaan, zeker als je specialiteit is: perspectieven op de doodswens, en je je bezig houdt met kwesties als euthanasie en zelfdoding.

Tot slot vond ik schokkend dat de Raad in zijn advies het Bundungsverfassungsgericht in Duitsland instemmend citeerde over palliatieve zorg*.
‘Ook betekent het recht op een zelfbepaald levenseinde niet dat de wetgever geen maatregelen mag nemen om zelfdoding te voorkomen zoals het uitbreiden van palliatieve zorg.’

Wat betekent dat nu eigenlijk? Dat als mensen zelf hun leven willen beëindigen omdat ze het voltooid vinden en/of niet langer willen leven zonder dat er sprake is van uitzichtloos en ondraaglijk lijden er altijd nog de (aantrekkelijke) mogelijkheid is van palliatieve zorg, passend binnen de medische behandeling en waarbij er geen sprake van strafbaar gesteld gedrag? Of wordt hier toch palliatieve sedatie bedoeld?

Begrijp ik nu de Raad verkeerd? De Raad van State was toch zo bezig met artikel 2 EVRM dat stelt dat de overheid moet waarborgen dat de beslissing een einde aan het leven te maken voortkomt uit de vrije wil van de persoon in kwestie??

  • Weliswaar wordt hier gesproken over palliatieve zorg, maar als je de wettelijke mogelijkheden van palliatieve zorg verder wil uitbreiden als preventieve maatregel tegen de de mogelijkheid van een verdergaande vorm van euthanasie geeft dat toch wel te denken in een tijd dat steeds vaker palliatieve sedatie wordt toegepast.
    Dit is het opzettelijk verlagen van het bewustzijn van een patiënt in de laatste levensfase. Doel is het lijden te verlichten maar in de praktijk blijkt de dood nogal eens versneld te worden.
    ‘It is a medical intervention which, although not expressly meant to shorten life, may well do so’. (Siebe Swart en A.A Keizer) maart 2005.
    En zij stellen ook dat het opvallend is dat  de maatschappij betrekkelijk rustig blijft bij de constatering dat 46 procent van de euthanasiegevallen in ons land niet gemeld wordt (omdat het palliatieve sedatie betreft).

Schokkend 1: Noodopvang

Ik kan het toch niet laten. Er moet me weer even wat van het hart.
Dacht ik voorlopig de pen neer te leggen, zijn er toch zaken die ik kwijt wil.
Vandaar de serie: Schokkend. Iedereen denkt dan natuurlijk meteen aan Boetsja en de oorlog in Oekraïne, volkomen terecht, maar ik wou het nu over schokkend dichter bij huis hebben namelijk Friesland en in het bijzonder Leeuwarden

In de Groene van 19 mei lees ik dat de provincie Friesland  ‘pionier is geworden in de zoektocht naar brede welvaart, dwz verantwoorde groei die mens en planeet geen kwaad berokkent en  die (toekomstig) welzijn paart aan  welvaart’.
Friezen behoren tot de gelukkigste mensen in Nederland begrijp ik. Provinciebestuurders hebben, toen ze dat door kregen, bedacht dat ze geluk voortaan op nummer één gingen zetten.

De vraag is voor wie dat geluk bedoeld is.
Kijken we naar de website van de gemeente Leeuwarden dan zien we onder het kopje Hulp aan vluchtelingen uit Oekraïne:
‘Leeuwarden is een gemeente waar vluchtelingen welkom zijn.
Oer’t Hout in Grou is de eerste locatie die geopend is voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Ook in voormalig verzorgingshuis Nieuw Mellens in Leeuwarden kunnen vluchtelingen terecht. Deze tweede locatie is vanaf 1 april open.’

Een enthousiaste en ruimhartige benadering, zo straalt deze tekst uit.
Maar dan de noodopvang voor vluchtelingen in het WTC van Europa’s cultuurstad nummer één:  ‘Is als een ‘doos zonder daglicht, zonder eigen afsluitbare ruimten en met constant lawaai’.
Volgens zowel burgemeester Buma als het COA staat men met ‘de rug tegen de muur’.
Een alternatief is er niet.
In de uitzending van Een Vandaag dezer dagen kwamen diverse raadsleden van de gemeenteraad van Leeuwarden aan het woord die zeiden dat ze al twee jaar aan de bel trokken en hadden gevraagd om een opvangruimte voor vluchtelingen, maar dat daar niet op was gereageerd omdat de locaties ongeschikt waren en niet voldeden aan brandveiligheid en/of er geen vergunningen voor konden worden verleend.
Volgens Buma was er nergens meer plek.
Ik dacht even aan de uitspraak van Fortuyn indertijd: Nederland is vol!

De vraag is dus steeds: voor wie eigenlijk? Voor Oekraïeners niet? Voor Syriërs en Afghanen wel? En wat zijn hier prioriteiten? Suzanne Kröger van GroenLinks stelde vragen in de Kamer over de wantoestanden en vroeg zich af waarom er eind van het afgelopen jaar toen er al zicht was op eventuele tekorten nog 120 miljoen was bezuinigd op de opvang.

Met de billen bloot
Wordt het geen tijd dat rechts Nederland waaronder ook de burgemeester van Leeuwarden gewoon toegeven dat ze deze wantoestanden laten bestaan vanwege de precedentwerking en om toekomstige niet gewenste vluchtelingen af te schrikken?

Volgens Unicef voldoet de opvang van kinderen in de noodopvang niet aan de minimumvereisten. Wie start de procedure tegen de staat en de gemeente op basis van de directe werking van artikel 22 uit het Verdrag voor de rechten van het kind?
Artikel 22 lid 1: De Staten die partij zijn nemen passende maatregelen om te waarborgen dat een kind dat … etc, passende bescherming en humanitaire bijstand krijgt bij het genot van de van toepassing zijnde rechten beschreven in dit Verdrag etc…

En dan een persoonlijke noot: Friezen, jullie die opvallend vaak tijdens de Tweede Wereldoorlog onderduikers herbergden en/of kinderen die ondervoed dreigden te raken uit de Randstad te eten gaven, verstaan jullie deze vreselijke toestanden onder het begrip breed welzijn? Nee toch? Is er nergens een goede plek te vinden voor de 600 mensen die nu lijden onder deze ondraaglijke toestanden en Ter Apel een paradijs vinden??? Dat kan er bij mij NIET in!!!

De hype van grensoverschrijdend gedrag

Al enige tijd erger ik me aan de hype van grensoverschrijdend gedrag.
Waarom?
Is het niet vreselijk die machtige mannen die misbruik maken van vrouwen en meisjes die hogerop willen komen en/of zich in afhankelijke posities bevinden?
En dan natuurlijk de hype rond die ene machtige vrouw die het laat gebeuren en zich er met moeite uitkletst.
Gek?

Nou nee, wat hadden al die journalisten en commentatoren anders verwacht van een vrouw als Sigrid Kaag die er kennelijk veel moeite mee heeft gehad om de man aan wie ze haar politieke carrière te danken heeft, terecht te wijzen? En nog sterker een vrouw die het al zolang met een Rutte zonder scrupules uithoudt en ongetwijfeld veel van hem heeft geleerd. Geniaal om te verzinnen dat je een onderzoeksrapport splitst in een deel dat vóór de verkiezingen openbaar is en geen nieuws bevat en een deel dat vertrouwelijk is en pas na de verkiezingen wordt uitgebracht en waarin voor D66 onaangename conclusies worden getrokken. Een deel dat bovendien uitdrukkelijk niet aan de partijleider wordt getoond.
Beter Kaag dom houden, want kennis, moeten ze bij deze partij hebben bedacht, is altijd riskant en kan tegen je worden gebruikt. ‘Je van de domme houden in de hoop aan een hype te ontsnappen’ (de nieuwe? bestuurscultuur…)

Maar wat me vooral stoort is steeds weer het verhaal over slachtofferschap versus machtige daders voornamelijk mannen, een Gündogan van Volt uitgezonderd.
Het gaat erin als koek, zeker als het ook nog door een aardige meevoelende man aan de orde wordt gesteld. Ook al weer niet zo verbazingwekkend.

Net zo groot als de behoefte aan BN-ers en sterren die we van ver af kunnen bewonderen, is de menselijke behoefte hen neer te halen. Net zo groot als de behoefte om mannen als machtig te zien, is de behoefte om meisjes en vrouwen als zielig en kwetsbaar voor te stellen. Het is onderdeel van het maatschappelijk theater dat de rolverdeling tussen de seksen in stand houdt.
Immers het gaat niet om gender of seksualiteit het gaat om macht en misbruik van macht, zo simpel is dat.

Hoe kunnen we vooral een te grote macht en misbruik van macht voorkomen?
Door van gewone stervelingen geen sterren te maken en om kinderen al heel vroeg te leren voor hun eigen behoeften en gevoelens uit te komen.
Doen we dat?
Ik denk het niet. Nog sterker ik denk dat in onze beeldcultuur kinderen al heel jong tot sterren worden gemaakt door ze van baby af aan te leren te lachen en poses aan te nemen voor de camera op elk ongewenst en door de ouders gewenst moment. Het is dan bepaald niet de bedoeling dat ze hiertegen gaan protesteren of nukkig gaan kijken.
De foto’s en filmpjes zijn bedoeld om de buitenwacht te laten zien hoe geweldig het met hen en dus met de ouders gaat. Kortom kinderen worden van de wieg af aan opgevoed met public relations en hoe kom ik over, niet met vertrouwen op hun eigen gevoel.

Maar mijn ergernis gaat dieper.
Ik kom nog uit de tijd van de tweede feministische golf en wat ik vooral mis is het accent op de kracht van vrouwen en meisjes! Op het belang van goed onderwijs en een goede opleiding en van zelfvertrouwen.
Iemand die zich daar enorm voor heeft ingezet is Mohtab Mohamadi, de directrice van de Malilai-school in Uruzgan, die jarenlang de deuren af ging om ouders te overtuigen hun dochter naar school te sturen, en moest zien hoe bij de entree van de Taliban in één klap haar dromen vervlogen. Deze heldin zit nu als vluchteling in de noodopvang in Zoutkamp.
Waar bleef het massale protest van Nederlandse feministen toen de dames in de regering van Rutte het niet voor elkaar kregen om een fatsoenlijk aantal Afghaanse vrouwen-vechtsters hier naar toe te halen en waar blijft het twitteraccount: verhoog de druk op de Taliban?
Al onze ogen zijn nu op de oorlog in de Oekraïne gericht. Zonder meer ernstig en beangstigend.
Maar als we het toch over macht en machtsmisbruik hebben laten we dan eens kijken welke vrouwen zich daar elders fantastisch en met succes tegen te weer hebben gesteld en gezorgd dat er voor vrouwen en meisjes überhaupt een toekomst was.
Kortom laten we met zijn allen met vlaggen en wimpels naar Zoutkamp trekken en deze bijzondere vrouw Mohtab Mohamadi huldigen al of niet met een lintje of een mooie prijs!