Categoriearchief: Blog van Joyce

Het dichtbije denken

Gister, 5 april, de uitzending van de VPRO gezien over de toekomst na Corona met Lidewij Edelkoort, trendvoorspeller en de psychiater Dirk de Wachter.
Een uitzending die me van allerlei kanten werd aangeraden.
Beide zagen dat er in de toekomst meer of weer plaats zou zijn voor, ik noem het maar het menselijke in de mens, voor het dichtbije.
Voor mij heel herkenbaar. Ik heb me al 20 jaar terug met het personalisme beziggehouden, uitmondend in het boek: Recht doen aan de buurt in 2001.
Het was het resultaat van een onderzoek naar het vinden van recht in de buurt en die buurt was de Indische buurt in Zwolle.
“Het gaat er in het personalistisch gedachtegoed om een onvermijdelijk ordening en samenbinding tot stand te brengen, zo dat de diepte van het menszijn, van het persoon zijn wordt erkend,” zo schreef ik daar op pag 112.
Niet het individu als autonoom subject maar juist de persoon die zich op een holistische manier verhoudt tot anderen en de eigen ‘ziel’ maakt van het personalisme een stroming die vlak na de Tweede Wereldoorlog erin slaagde mensen van verschillende culturele achtergronden en religieuze overtuigingen te verbinden.
Zo was in Frankrijk Emmanuel Mounier degene die, zelf van katholieke huize, een kring om zich heen verzamelde van joden, moslims, christenen en humanisten.
Bij ons is de familie Kohnstamm met Max Kohnstamm en Philip Kohnstamm een familie waarin het personalisme een duidelijke plaats had. Van huis uit joods, zat Max Kohnstamm in de oorlog in Michielsgestel samen met andere gegijzelden van diverse pluimage en zij hebben uiteindelijk in Nederland de doorbraakgedachte geïmplementeerd, iets waar ze uitgebreid over hadden kunnen nadenken in hun gijzeling-oord.
Ook is Max Kohnstamm met anderen de grondlegger geweest van de Europese Gemeenschap. Philip Kohnstamm, de stamvader zogezegd, de vader van Max, natuurkundige, filosoof en pedagoog werd christen en is bekend geworden als grondlegger van de wetenschappelijke pedagogiek en didactiek in Nederland.
En de latere Flip Idenburg van dezelfde tak, werd de bekende bedenker van sociale vernieuwing te beginnen in Rotterdam en schreef: ‘Sociale vernieuwing, een Copernicaanse wending in het denken’.
Bij hen allen was er een duidelijke notie aanwezig van het belang van een zgn verbindende en integrale aanpak die ook praktisch was, gericht op het handelen. Want volgens het personalisme openbaar zich de ethiek juist in het handelen in plaats van in de theorie.
Frans Denkers’ is er met zijn postuum gepubliceerde boek: Moreel kompas van de politie ook een voorbeeld van. Hij liet zien dat juist politiemensen in hun handelen en de beslissingen die ze dan nemen, soms in een split second, hun moreel kompas raadplegen.
Ook Levinas met Totaliteit en Oneindigheid en zijn ontmoeting met de Ander, die ons van ons veilige, gemakzuchtige pad afbrengt maar juist daardoor het Zelf aan onszelf openbaart, sluit bij deze filosofische stroming aan van na de Tweede Wereldoorlog.
De behoefte juist toen om van een totaal ander waarden-schema uit te gaan waarin de menselijke waarde weer centraal werd gesteld los van afkomst of levensbeschouwing, was zeer nadrukkelijk aanwezig en resulteerde in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.

Lidewij zag ons weer achter het weefgetouw en voor ons eigen kostje zorgen en stelde de globalistische en kapitalistische economie aan de kaak, Dirk de Wachter stelde zich wat gereserveerder op en hoopte alleen maar dat we de crisis zouden gebruiken om de waarde van het echte menselijke nl het fysieke contact weer opnieuw te ontdekken.
Toch voorzag ik ook nog wel wat haken en ogen.
Immers behalve hele mooie en ontroerende en lieve initiatieven, constateer ik ook dat een ontwikkeling die al sterk in gang was gezet zoals digitalisering, op afstand communicatie via WhatsApp en filmpjes etc zich alleen maar hevig versterkt in deze Corona-tijd.
Ik betrap me erop dat ik, die altijd erg aan privacy hechtte, inmiddels uitgebreid app en Facetime en Zoom met mijn kleinkinderen.
Voorzover ik een kleinkind zie, waarschuwt hun moeder terecht dat ze niet te dicht bij oma mogen komen.
Een levend mens is dus gevaarlijk geworden en kan een virus bij zich dragen. Zal dat ons als mens nog banger maken voor fysiek contact dan we al waren of zoals De Wachter denkt ons dit contact en het dichtbije juist sterker laten waarderen?
En ten tweede: de richting van de diverse samenlevingen naar een totalitair stelsel, een surveillance-staat, wordt alleen maar verder versterkt onder de dreiging van Corona.
Het virus is immers, zo wordt vooral van wetenschappelijke kant betoogd, beter onder controle te krijgen als we de totale bevolking onder controle krijgen en dat kan dus nu beter nu we over zoveel meer data beschikken. Camera’s overal en drones kunnen de mensen in de gaten houden. In China, dat zich er nu op voor laat staan dat het het virus heeft bedwongen, is een mens gereduceerd tot levend of wandelend risico dat strikt in de gaten wordt gehouden. Israël volgt nauwgezet.
Ik ben geen trendvoorspeller, maar het lijkt mij dat we met zijn allen nog steeds en nu scherper dan ooit de democratische rechtsstaat in de gaten moeten houden.
Ik vind het een goed teken dat Halsema juist in dat verband vindt dat er voldoende rechterlijke capaciteit moet zijn en blijven om beslissingen van het gezag juist in deze tijd te kunnen beoordelen en te controleren.
Laten we lief zijn voor elkaar maar ook alert!

1 april

1 april, leuk hoor die intelligente quarantaine, nuttig om jezelf weer eens te leren kennen en het wat rustiger aan te doen, ouders die fulltime werken weer eens dagenlang met hun kinderen te confronteren en last but not least een totale omdraaiing van alle waarden te realiseren. Ver weg is ingeruild voor dichtbij. Globalisten geven idioot veel geld uit om ‘thuis’ te komen.
Beweging en mobiliteit zijn ingeruild voor ‘blijf op je plek’. Eén stap buiten de deur, een niesende buurman of een drukke supermarkt kan al fataal zijn.
Onderwijs en vooral de zorg worden na jarenlange bezuinigingen nu vitale branches genoemd, evenals de politie.
We hadden in dit land alles voor elkaar werd ons dit jaar verzekerd, maar nu bleek er dan toch van alles te missen: IC-bedden, beademingstoestellen, beschermingskleding, testmogelijkheden, mondkapjes en de inzichten van wetenschappers bleken per week nogal eens te switchen.
We werden ‘overvallen’, bleken te efficiënt onze gezondheidszorg te hebben geprivatiseerd. En onze beroemde vooruitziende blik was even een tijdje vertroebeld.
De deskundigen die nu ons iedere avond uitleggen hoe het zit, hadden een virus niet zien aankomen, in tegenstelling tot Taiwan.
En last but not least: We staan met zijn allen (op veilige afstand) om kwetsbare ouderen heen, die we tegen het virus moeten beschermen, terwijl juist zij tot voor kort de economie moesten stutten door op hun kleinkinderen te passen.

Het was nuttig, het was een eye-opener en een les in nederigheid, maar hoor eens je moet zo’n grap niet te lang volhouden hoor!
Back to normal!!!
1 april 2020, vandaag misschien nog een Corona-staartje waar we dan later op terug kunnen kijken als een interessante reflectieperiode in ons verder goed geregelde bestaan, maar morgen moet het toch echt gedaan zijn hoor!
Weet u het nog die brief van Mark Rutte van 22 januari 2017:
“Verreweg de meesten van ons zijn van goede wil. De stille meerderheid. We hebben het beste met ons land voor. We werken hard, helpen elkaar en vinden Nederland best een gaaf land. Maar we maken ons wel grote zorgen over hoe we met elkaar omgaan. Soms lijkt het wel alsof niemand meer normaal doet”.
Juist Rutte!!!
Zo gaat dat anno 1 april 2020, het lijkt wel nee, het lijkt niet maar het IS zo: niemand doet meer ‘normaal’.
Wat afwijkend was nl elkaar niet durven aan te raken, je grootouders niet meer bezoeken in het verpleeghuis, je amper op straat durven te vertonen en iedere voorbijganger als een potentiële besmettingshaard te zien, dát is normaal, wat zeg ik: noodzakelijk geworden in deze tijd van Corona-crisis.
“We zullen glashelder moeten blijven maken wat normaal is en wat niet normaal is in dit land. We zullen onze waarden actief moeten verdedigen,” aldus Rutte in 2017.
De Grondwet? Vrijheid van vereniging en vergadering, bewegingsvrijheid, privacy?
Hij vond het ook normaal dat je elkaar de hand schudt in Nederland.
Inmiddels vindt iedereen het normaal dat je elkaar dus NIET de hand schudt! Asociaal als je opeens iemands hand pakt en hem of haar daarmee zou kunnen besmetten.
In Roemenië staat op opzettelijke besmetting van een ander 15 jaar en per ongeluk besmetting of overtreding van regels een maandsalaris.
In dit land gaan we hopelijk niet die kant op, maar het is wel opmerkelijk hoe inschikkelijk we met zijn allen zijn als onze gezondheid op het spel staat.
Dus 1 april, de grap heeft lang genoeg geduurd, back to normal toch?

Het Onze Vader van de vrije pers *

O,  Vader Staat,
uw naam worde geheiligd
uw rijk kome
uw wil geschiede
op deze aarde
geef ons heden nog
ons dagelijks brood
vergeef ons onze nalatigheden
zoals wandelen in het park
zonder anderhalve meter afstand
en breng ons niet in beproeving
O, Staat
wij smeken u
om ons allemaal op te sluiten
ons te beschermen
tegen onszelf
want wij zijn hier niet tegen
opgewassen, O Staat

Vader wees een vader
voor uw kinderen
die zich niet houden aan uw regels
hun handen te weinig wassen
elkaar omstrengelen
proberen hun demente moeder te bezoeken
O, Staat
verhinder dat toch allemaal
wees streng voor ons
want wij zijn maar mensen
en weten niet wat we doen

Vrijheid, o, Staat
kunnen wij niet aan
het brengt dood en verderf
sluit al onze mogelijkheden
tot samenkomst
tot vreugde, tot liefhebben
zet politie en leger
in om ons te behoeden
tegen onszelf!!!

O, staat,
verlos ons van het kwade
verlos ons van deze vreselijke virus
verlos ons van onze angst voor de dood
verlos ons van elkaar vooral
O, staat
en wij zullen u aanbidden
wij zullen niets meer van u vragen
Wij zullen alleen nog gehoorzame dienaren zijn.

  • Het onze Vader uit naam van Pieter Jan Hagens, Jeroen Pauw, Jeroen Wollaars, Bas Heijne en vele andere journalisten en intellectuelen.

 

 

 

 

 

Een nieuwe tijd

Een nieuwe tijd

Schuilen bij jou
genieten van je warmte
of gewoon even
een arm om me heen
datgeen wat het leven
de moeite waard maakt

Het is niet meer
het is verdweên
ik ben nu degeen
die zichzelf vermaakt
die dagelijks mediteert
en aan het opruimen slaat

Ik ben genoopt stil te staan
mezèlf schouderklopjes te geven
geen reizen meer
naar verre oorden
ik ben degeen
die nu een reis naar binnen maakt

Maar ook degeen, die
ieder medemens schuwt
(zelfs het liefste kleinkind
lijkt een gevaar)
bang is voor
de angst die vooral ’s nachts toeslaat

Het is een tijd van niet verzaken
het is een tijd
van moed
die aan de kern raakt

Van een op afstand zwaaien
omdat je weet
dat het die ander
net zo als jou vergaat

Laat het geen tijd zijn
van hamsteren
of van winterslaap
maar van bewustzijn
dat het een tijd is van transitie
van transformatie
naar een nieuwe menselijker staat

Een tijd van creëren
van fantaseren
van leren
wat er overblijft
als we ons van elkaar
moeten isoleren
gedwongen worden
onszelf naar binnen te keren
zonder houvast

Een tijd
waarin ons opnieuw en onontkoombaar
bescheidenheid past
een tijd tenslotte
van een gedwongen sabbat
waarin de aarde weer
tot zichzelf kan komen
nu de mobiliteit en gretigheid
de mens is afgenomen

En alles
al het gerace
om het verwezenlijken
van onze dromen
(en zo het onvermijdelijke einde
te ontkomen)
voorlopig
tot nader bericht

Is afgelast.

Beste Arnon

Beste Arnon Grunberg,

Ook al is de verleiding groot om het in dit blog weer over het Corona-virus te hebben, dat ons allen inmiddels binnenhoudt, heb ik toch besloten jou, Arnon, een brief te schrijven.
Dit naar aanleiding van het stuk in Het Parool van afgelopen zaterdag 14 maart onder de titel: “Ik beken Jood te zijn, indien gevraagd”. In de tekst zelf staat ter toelichting: “Ik beken Jood te zijn, indien gewenst, omdat ik toch wel als zodanig zal worden ontmaskerd. Ik beken Jood te zijn, indien gewenst, om de geschiedenis van mijn ouders en mijn ouders zelf niet te verloochenen”.

Beste Arnon,
De geschiedenis van je ouders niet verloochenen, dat lijkt me een uitstekende reden om te bekennen joods te zijn.
Maar in jouw geval zie ik dat toch wat anders.
De joodse messias, Bezette gebieden, Bij ons in Auschwitz, Waarom wij  joden haten en een boek over je moeder, Hannelore Grünberg-Klein die in Auschwitz had gezeten en van wie je de mislukte vluchtroute beschrijft, naast talloze interviews en video’s  over de belangrijke rol van je moeder in jouw leven…
Het is de oogst van een kennelijk joodse auteur.

Het lijkt me toch niet meer nodig jou naar je identiteit te vragen, Arnon.
Ook al ben je niet religieus en geen Israël-fan, je hoeft toch bepaald geen sentimentalist te zijn, in jouw woorden “iemand die een plezierige verhouding aangaat met het eigen lijden, of dat van anderen, waarbij men uit die verhouding ook nog eens de illusie peurt een deugdzaam mens te zijn” om in al je vezels een joodse schrijver te zijn.

Wat of wie is een joodse schrijver?
Een joodse schrijver is naar mijn idee een schrijver die behalve dat hij een joodse achtergrond heeft, geobsedeerd is door of bezig is met het ‘joodse’.
En dat kan een combinatie van van alles zijn: de haat/liefde verhouding met een moeder die een Jiddische mama is en je iedere dag belt, zich overal mee bemoeit en je je mannelijkheid ontneemt. Het kan de loyaliteit zijn aan ouders die de oorlog wel hebben overleefd maar er duidelijk een gekte aan over hebben gehouden, zoals alweer die moeder die roept dat haar gezin, jij dus ook, erger is dan Auschwitz.
Het kan het buitenstaanders-gevoel zijn, dat zo noodzakelijk is voor goed schrijverschap en dat je dus van huis uit hebt meegekregen.
En daarmee verband houdend het gestoei met assimilatie, het graag willen behoren bij, maar het niet kunnen. Zoals jouw ouders na de oorlog zo graag Duits spraken en Heine citeerden en refereerden aan een vergane Duitse cultuur en zich afzetten tegen Nederlandse joden in wie ze zo teleurgesteld waren.

Dat kan het allemaal zijn, maar wat ik niet begrijp is met hoeveel instemming je in je essay teruggrijpt op een artikel van Abram de Swaan in Propria Cures van 1964, onder de kop: ‘Het joodse sentimentalisme betrapt’.
Hij heeft het daar over joden die zich in niets onderscheiden van andere, niet joodse mensen maar die zich niettemin vastklampen aan ‘iets joods’.
En dat heeft dan volgens De Swaan te maken met het feit dat ze de bittere waarheid niet kunnen aanvaarden dat de moord op de joden helemaal niet te maken had met een eigenschap van de joden maar alleen met projectie (mijn vertaling).
Deze zoekers , de sentimentalisten dus, zoeken alsnog naar redenen van die moord die wellicht te maken zouden kunnen hebben met de uitzonderlijkheid en zelfs de superioriteit (ethisch gezien) van de joden. En tenslotte: wat er in de oorlog is gebeurd, kan (en volgens mij bedoelt hij ‘mag’) volgens De Swaan op zichzelf niet de grondslag vormen van het jood zijn.

Dat ziet de filosoof en pedagoog Ido Abram, helaas al overleden, die  zich eveneens met de vraag wat joods zijn betekent, bezighield en daartoe in 2004 de zgn schijf van vijf ontwikkelde, duidelijk anders.
Volgens Ido, die jij tot mijn verbazing, buiten je essay houdt, maar die op mij indertijd grote indruk maakte, zijn er vijf aspecten die bij iedereen met een joodse achtergrond min of meer een rol spelen in zijn of haar leven.
Hij noemt: religie en traditie, de band met Israël en zionisme, oorlog, vervolging, overleving, persoonlijke geschiedenis en de wisselwerking tussen de joodse en Nederlandse cultuur.
Dus ook als je niks hebt met religie en traditie of Israël blijft er nog genoeg over om je mee bezig te houden. Wat Abram ook stelt is dat dat tijdens je leven ook kan veranderen en dat het van de persoon, de plaats waar die woont en de tijd waarin hij of zij leeft kan afhangen in hoeverre hij of zij zich hiermee bezighoudt.
Dat is heel wat inductiever dan de pejoratieve benadering van De Swaan en jou in zijn verlengde.

Als ik even op mijn eigen ervaring terug mag grijpen.
Ik ben in 1946 geboren en opgegroeid met het idee dat je het over joods en jodendom beter niet kon hebben. Dat was in elk geval in 1964 zeker zo.
Toen ik in 1981 mijn oudste zoon Ruben noemde vond mijn moeder dat ‘mesjoggaas’. Dat was onverstandig. Beter was geweest hem bv Jan, Piet of Klaas te noemen.
Toen ik me in 1989 opgaf voor een conferentie in Woudschoten, georganiseerd door het Joods Maatschappelijk Werk vond ik dat doodeng. De beveiliger voor de deur was voor mij ook toen het ultieme bewijs dat je je in de gevarenzone begaf als je uitkwam voor je ‘joods-zijn’.
Later ben ik wel op zoek gegaan. Wat was er eigenlijk zo bijzonder aan joods zijn dat je ervoor moest onderduiken niet alleen in de oorlog maar ook daarna nog?
Als je zwart bent of er Marokkaans uitziet, heb je het risico meteen te worden gediscrimineerd en nare dingen naar je hoofd te krijgen maar als je joodse ouders hebt en er ‘niet joods uitziet’, dwz niet stereotiep joods (donker, grote neus ed) moet je er dus ‘voor uitkomen’ met alle risico’s van dien, dat ze bv denken dat je goed met geld kan omgaan, handig bent en slim, in combinatie, en wel achter de politiek van Israël zal staan.

Tot nog toe is mijn ervaring dat de angst voor… groter is dan de reacties in de realiteit die hooguit gaan over interesse in hoe je ouders de oorlog hebben overleefd en de veronderstelling dat ik dan wel religieus ben opgevoed. Maar in mijn beleving: joods is en blijft tricky… En zeker rond Pasen als de kruisiging van Jezus, zelf jood, steevast het verraad van de joden aan het licht brengt en iedereen weer ademloos naar de Matthäus-Passion en de Johannes-Passion zit te luisteren…

En hoe vertel ik het mijn kleinkinderen, die nog nooit van jodendom hebben gehoord?
Of laat ik dat dan maar zitten nu ik toch de enige joodse grootouder ben en er zelf niets aan doe?
De Swaan stelt dat de zgn sentimentalisten, die dus zo bezig zijn met hun joods-zijn daarmee het risico lopen van moreel verval. Tjonge!
In 1964 hielden we ons nog niet eens bezig met wat echt moreel verval was namelijk wat er in Nederland van 1940 tot 1945 met de joodse bevolking was gebeurd. Dat heeft De Jong pas echt aan de orde gesteld in 1969!

Beste Arnon,
Om af te sluiten, volgens Wikipedia is sentimentalisme een literaire stroming in de 18e eeuw en behelsde een overdrijving van romantische gevoelens, die zich uitte in een sterke gevoeligheid en het zoeken naar zaken die medelijden en tranen konden opwekken.
Als ik zou moeten beschrijven wat op mij echt impact heeft gehad met twee joodse ouders die de oorlog ternauwernood overleefden, is dat dat een geheim moest blijven, niet gezegd, niet besproken mocht worden uit angst dat ‘men’ het toch niet zou begrijpen en waarschijnlijk uit een diep verborgen angst voor wat het allemaal kan impliceren als je wel zegt dat je joods bent.
Wellicht te vergelijken met homofilie in andere landen. Maar misschien ook met de last die kinderen van foute ouders na de oorlog droegen, een leven lang.
Tranen en medelijden was taboe, laat staan die opwekken bij anderen! Het belangrijkste was: keeping up appearances!
Misschien dat jouw moeder met haar gelamenteer over Auschwitz een uitzondering was, maar mijn zussen die de kampen hebben overleefd zijn echte ‘survivors’ en zeggen dus dat ze ‘niets’ hebben meegemaakt.

Leiden, stad van verzet

Brief aan Ankie Broekers-Knol

Beste Ankie,
Wij kennen elkaar nog van de VVSL, de Vrouwelijke Studenten Vereniging in Leiden en van de studie rechten aldaar.
Jij kwam in 1965 aan onder de naam Ankie Knol, ik in 1964.
Zowel jij als ik, werden medewerkers aan de juridische faculteit, ik eerst bij rechtssociologie in 1971 en later bij Inleiding.
In 1974 stapte ik over naar Utrecht, naar het Instituut Inleiding aldaar. Jij bleef van 1971 tot aan je pensionering in 2012 medewerker en docent en schopte het zelfs tot lid van het faculteitsbestuur. Van 1992 tot 2012 was je directeur van Moot Court, een oefenrechtbank voor studenten van de Leidse rechtenfaculteit. Als ik wat moest opzoeken of een afspraak had met iemand op de faculteit kwam ik je steevast tegen en maakten we even een praatje.

Beste Ankie,
Als Eerste Kamerlid maar vooral als voorzitter van de Eerste Kamer, wat je werd in 2013, heb ik je zeer bewonderd. Als voorzitter wist je je een onaantastbaar en onbevooroordeeld gezag te verwerven en dat vond ik bijzonder knap. Ik was trots op je! Vrouw, jurist en uit Leiden afkomstig!
Nu ben je dan staatssecretaris van Justitie en Veiligheid geworden en houd je je bezig met Vreemdelingenzaken. Altijd al een ondankbare post.
Maar toen ik je vrijdag zag bij de uitzending van Nieuwsuur en je reageerde op het voorstel van de burgemeester van Leiden, Lenferink, om 25 alleenstaande minderjarigen uit het weerzinwekkende kamp Moria op Lesbos op te vangen, let wel 25 van de meer dan 5000, klonk je moe en weinig overtuigend toen je zei dat dat op Europees niveau moest worden besloten.

Beste Ankie,
Hoe kan dat nu?
Iemand, juriste en zo betrokken bij het recht en rechtvaardigheid, afgezakt tot een eerste de beste bureaucraat die slechts van één ding verstand heeft namelijk van een afschuif-mechanisme waarvan hij, in dit geval zij, weet dat uitstel afstel is.
In het Europa van vandaag de dag oplossen van vluchtelingen- en migranten-vraagstukken betekent dat er niets gebeurt behalve onderling gekissebis.
En wat erger is: landen als, ja alweer Duitsland, die toch al zoveel mensen heeft opgevangen werpt zich nu alweer op om alleenstaande jongvolwassenen op te nemen, zonder dus overleg met de EU.
Gênant!
Nederland, wat internationaal zo vooraan liep als het om mensenrechten ging en zo bekend was om het geheven vingertje, Den Haag opvoert als DE stad van de internationale gerechtigheid, mag nu achteraan Duitsland maar ook bv Finland plaatsnemen.
Uit angst voor Forum en de PVV weet de VVD, jouw partij, niets anders te verzinnen dan een smoes – waarvan iedereen weet dat die niet werkt – uit de kast te halen en de betrokken burgervaders en moeders (ook van andere steden dan Leiden) te verbieden om te doen wat ze uit betrokkenheid en medemenselijkheid willen doen.

Beste Ankie,
Wij hebben allebei in Leiden gestudeerd. En behalve dat helaas Baudet uit de stal van Cliteur komt en er dus de laatste tijd opvallend rechtse elementen binnen de juridische faculteit gedijen, moeten we toch even ons geheugen gaan opfrissen!!!
Waar staat Leiden om bekend? Dat mag toch wel gememoreerd in de tijd van de boekenweek die als thema heeft: Rebellen en dwarsdenkers.
Leiden staat bekend om zijn of haar verzet!
Weet je nog: 3 oktober!!! Hoewel je dus naar Bloemendaal bent verhuisd, heb je toch als student in Leiden gewoond en moet je niet ontgaan zijn dat het zgn Leidens ontzet op 3 oktober wordt gevierd ieder jaar. Op die dag wordt de verjaardag van het Beleg van Leiden in 1573/74 gevierd en vooral de daarop volgende bevrijding van de Spanjaarden.
Ter ere hiervan werd de eerste universiteit in Nederland, de universiteit Leiden gesticht door Willem van Oranje. De universiteit dus waar jij rechten studeerde.
Leuk weetje: Op 26 maart 1582 deed Filips II een openbaar plakkaat uitgaan met de strekking dat een ieder die studeerde aan de universiteit als ketter zou worden beschouwd, of in ieder geval verdacht van ketterij en niet bevoegd was tot enig ambt of enige waardigheid.
Nou dat kan toch anno 2020 als compliment worden beschouwd (ondanks het Wilhelmus dan waarin nog steeds wordt gesteld dat we de koning van Hispanje altijd hebben geëerd!).

Nu maken we even een sprong in de tijd.
Professor Rudolph Pabus Cleveringa hield op 26 november 1940 een protestrede tegen het ontslag van zijn collega professor en leermeester de joodse professor Eduard Meijers.
Kees Schuyt heeft inmiddels de biografie van Cleveringa geschreven waarin nieuwe informatie over Cleveringa boven water is gekomen. Het was geen opwelling deze rede op 26 november maar die was goed voorbereid en ingebed in een vita activa zou Hannah Ahrendt zeggen.
Cleveringa zei als gerenommeerd hoogleraar en decaan voor een groot publiek: “Wat hier gebeurt kan niet, mensen verzet je hiertegen”. Het schikken in je lot, daar was hij tegen en daarmee heeft hij veel studenten geïnspireerd.

Cleveringa noemt later vier redenen waarom hij dat heeft gedaan:
Je mag mensen niet ontslaan vanwege hun afkomst, dat is discriminatie en in strijd met de rechtsstaat. Hij noemt ook morele verontwaardiging, hij is Meijers erg erkentelijk voor wat hij van hem heeft geleerd, en hij wil niet laf zijn maar een voorbeeld voor zijn studenten.
Maar hèt belangrijkste motief van Cleveringa had hij misschien wel van Meijers zelf, want die had gezegd: “Als je de vlam van de gerechtigheid niet kent, word je nooit een goed jurist”.

Beste Ankie,
Ik heb jou altijd als een goed jurist gezien. Alsjeblieft, houd in navolging van Meijers en Cleveringa en met in gedachten het Leidens ontzet en het verzet tegen de Spanjaarden, de heersers, de vlam van de gerechtigheid levend en gun de burgervader van Leiden dat hij ‘slechts’ 25 jonge mensen redt uit de hel van Moria.

Hartelijke groet,
Joyce Hes

De geschiedenis betrappen

De serie van de VPRO In Europa is zo’n serie waarbij ik zo blij ben dat ik al die jaren deze omroep ben blijven steunen en het zo geweldig vind dat die is blijven bestaan.
Een buitengewoon boeiende serie.
Het boek heb ik nog niet gelezen maar zal zeker ook boeiend zijn.
Volgens Geert Mak is het erg moeilijk de geschiedenis te betrappen als je er midden in zit.
Ik wil een poging wagen.
Juni 2015 besloot Hongarije zijn grens af te sluiten voor de migranten en vluchtelingenstroom waarmee het land werd geconfronteerd en in juli begon Orban met de bouw van een 175 kilometer lange omheining langs de Servisch-Hongaarse grens.
Wat vonden we daar toen van?
En wat was er eigenlijk gebeurd als Angela Merkel die de bui zag hangen en een diepe crisis voorzag voor Europa niet had gezegd in haar beroemde rede “Wir schaffen es”? Moeilijk te voorspellen maar dat er een crisis in Europa was uitgebroken, was duidelijk, aldus Margriet Brandsma, die ook de biografie van Merkel heeft geschreven.
In elk geval vonden wij, de West-Europese landen, dat Orban schandelijk bezig was en trokken vergelijkingen met de vluchtelingen die de nazi’s ontvluchtten indertijd en nergens welkom waren geweest.
31 augustus waren er 80.000 asielaanvragen in Duitsland en op 8 december werd de miljoenste aanvraag genoteerd.
Inmiddels zijn we nog geen 5 jaar verder en bezoeken Charles Michel, Europees president, David Sarsoli, voorzitter Europees Parlement, en Ursula von der Leyen, voorzitter Europese Commissie en Duits en lid van de partij van Merkel, samen de Turks-Griekse grens en zeggen Griekenland alle steun toe om de door Erdogan gestuurde 10.000 ontheemden, want zo kan je ze wel noemen, tegen te houden.
Tijdens de persconferentie spraken de Europese leiders allen hun dank uit aan de Griekse ordediensten en garanderen alle hulp die Griekenland nodig heeft.
Er worden 110 extra grenswachters, 2 helikopters, een vliegtuig en zes kustwacht-schepen plus 700 miljoen euro aan financiële hulp toegezegd.
En er wordt ferme taal gesproken.
“Zij die de Europese eenheid willen testen zullen ontgoocheld zijn. We zullen standhouden en onze eenheid zal zegevieren. Griekenland is ons Europees schild.”
In de marge wordt er ook nog even op gewezen dat de Grieken de mensenrechten wel moeten respecteren.
Dat lijkt wel wat op een politiehond die je een worst voorhoudt als hij een verdacht persoon pakt, maar er wel bij zegt: “En kijk uit hè, niet doorbijten hoor!”.
Inmiddels is er al met scherp geschoten en zijn diverse mensen al gewond opgenomen in Turkse, let wel: Turkse ziekenhuizen.
Ik ben geen fan van Erdogan, integendeel, maar we moet wel constateren dat Turkije al met 2 miljoen vluchtelingen zit en tenminste de strijd tegen de nietsontziende moordenaar van eigen bevolking Assad, en de Russen is begonnen in Idlib.
De EU houdt zich opvallend afzijdig want wil geen problemen met de Russen, zoals ze geen problemen met de Russen wilden toen die de Krim bezetten en een oorlog in de Oekraïne startten.
Tja.
De ruggengraat van dat Europa zakt snel door en als Madeleine Albright indertijd niet had ingegrepen in het om zich heen grijpende geweld en de genocide in ex-Joegoslavië kun je je ook afvragen hoe dat afgelopen was. (zie de interessante autobiografie van haar)
Nog geen 5 jaar zijn kennelijk nodig om met Europese gezamenlijke steun de burcht Europa te beschermen tegen mensen die speelbal zijn geworden van politieke spelletjes, die als pionnen heen en weer worden geschoven op het geopolitiek schaakbord.
Mensenrechten?
Europese waarden?
Haha.
Het is niet om te lachen maar om te rillen hoe de geschiedenis zich toch steeds weer herhaalt. Het rillen van Angela die Europa moest redden, wat is er symbolischer dan dat rillen van haar?

In de ban van

In de ban van een virus is weer iets heel anders dan in de ban van Thierry Baudet, het oprukkende salafisme, obesitas, de zelfgekozen dood of de vluchtelingenproblematiek.
Hoewel dat laatste niet echt overdreven zou zijn nu Erdogan mensen met opzet dood laat lopen op de Griekse grens.
Het Corona-virus, dat ook halsstarrig Corona-virus blijft heten ondanks pogingen van de World Health Organization om het Covid-19 te noemen, heeft voor mij inmiddels de gedaante gekregen van een wezen met een wil. Vroeger zouden we het wezen misschien God noemen en dan was het virus een Oudtestamentische God die strafte omdat we Hem niet genoeg vreesden.
Maar nu noem ik Hem of misschien moet ik Haar zeggen CV.
CV heeft gezien waar we hier op aarde mee bezig zijn en grijpt in.
Zo dacht CV: “Dat China en vooral de leiding daar, krijgt zoveel macht, is bezig de hele wereld te veroveren, ik ga de boel eens even opschudden. Weten ze daar ook eens dat het regime niet alles in zijn macht heeft. En ach, de handel in al die goedkope prullaria die helemaal niet nodig is en alleen vervuilt, mag ook best eens een tijdje stil liggen”.
Geschrokken, want ja een virus kan ook schrikken! door de impact van het wereldwijde fenomeen van seksueel geweld, intimidatie en gender-ongelijkheid bedacht CV dat mannen en dan vooral middelbare mannen ook eens moesten worden teruggepakt ipv vrouwen en kinderen die altijd slachtoffers zijn.
Daarom denk ik persoonlijk ook dat CV vrouwelijk is.
Helaas zijn er nu in Nederland twee jonge vrouwen besmet (inmiddels alweer 3) en ook kinderen maar ook bij CV kan er een foutje sluipen in de organisatie.
Wat ook zo bijzonder is aan CV: in principe zijn voor CV alle mensen gelijk.
Het virus maakt geen uitzondering voor autochtonen of allochtonen, voor welke kleur of afkomst of seksuele voorkeur ook. Alleen de plaats waar je geweest bent telt en degenen met wie je daar contact hebt gehad.
CV kan iedereen treffen met inderdaad een zekere voorkeur voor het mannelijk geslacht met een ongezonde leefwijze. Eigen schuld dikke bult!
Daar kan art 1 Grondwet dus nog een puntje aan zuigen.
Al of niet gedocumenteerd of met een crimineel verleden, een keurige Amsterdamse die werkt op een ziekenhuis en ook nog luizenmoeder is, kan het treffen.
Een foutje zoals hierboven al gezegd maar het geeft wel aan dat leefwijze en ingeburgerd zijn er niet toe doen bij CV.
En wat dachten we van het idee van het modernisme om alles onder controle te hebben?
Of van de medische wetenschap die ons steeds doet geloven dat we allemaal in principe honderd kunnen worden?
“Haha,” denkt CV, “dat hadden jullie gedacht! Daar zet ik even een streep door. Een beetje paniek kan geen kwaad bij die hubris van de moderne mens. Op mij heb je weinig vat hoor. Handen wassen oké, maar verder? Ik verschijn waar ik verschijn, die zit!”
En dan: al die conferenties over het klimaat en CO2 vermindering leiden vooralsnog niet tot grote resultaten. Nee zal CV gedacht hebben: daar moeten andere radicalere maatregelen worden toegepast.
Eén virus dat zich snel verspreid, waar mensen echt bang voor zijn zal ervoor zorgen dat er een stuk minder mobiliteit is, een stuk minder vliegverkeer en veel meer zelfinkeer.
Gedwongen thuiszitten met een kop verantwoorde thee en je leven overdenken of gewoon mediteren, dat is wat erop zit als zich zo’n virus snel verspreidt.
Quarantaine op grote schaal zou met zich mee brengen dat we eindelijk allemaal eens stil staan in plaats van doorhollen.
Het overdreven consumentisme?
Alleen mondkapjes en desinfecterende middelen daar is een run op en men gaat aan het hamsteren maar op den duur wordt een bezoekje aan de supermarkt al riskant laat staan terrasjes doen of altijd buiten de deur eten.
Wees tevreden met wat je hebt zoals een goed gezondheid, moet CV gedacht hebben en probeer gewoon eens wat meer innerlijke rust te vinden.
Veel beter voor moeder aarde!!!
Fietsen of wandelen, liefst alleen of met een beperkt gezelschap, het ligt weer veel meer voor de hand dan al dat massale vervoer per metro of trein.
Voetbalwedstrijden en evenementen waar zo gemakkelijk sprake is van een opgejutte massa met racistische kreten, weg ermee volgens CV.
Carnaval met al die zogenaamde humorrrr, praalwagens met gaskamers of joden als ongedierte… gaan we niet meer doen.

Onverstandig wordt daarbij gezegd, niet omdat je een bevolkingsgroep beledigt maar omdat er een virus kan worden overgedragen.
Stel dat CV in de tijd van Hitler actief was geweest, nou dan had Zij een Holocaust kunnen voorkomen!!! Al die bruinhemden gedwongen thuis zitten, dat was nog eens een oplossing geweest.
En wat te zeggen van onze overheid.
Onze overheid vertrouwde ons burgers allang niet meer, iedereen kan immers een fraudeur zijn liet de toeslagen-kwestie zien.
Maar nu met CV worden alle ingezetenen van dit land opeens verondersteld heel verantwoord 0800-1351 te bellen als ze koortsig worden, hoesten en in de buurt van Italië, Tilburg, Diemen, IJburg of Delft en inmiddels ook Coevorden en Rotterdam zijn geweest.
Kortom wat hebben we toch veel te winnen met CV. We mogen Haar wel dankbaar zijn!!

Moes

Sinds een paar weken heb ik Moes.
Ik heb er anderhalf jaar over gedaan na de dood van mijn schapendoes om weer een hond te nemen maar toen ik bij een bezoekje aan het Amsterdamse asiel Moes zag, die nog in quarantaine zat, was ik verkocht.
Hier moet even iets worden uitgelegd. Quarantaine niet vanwege het eventuele corona-virus dat wellicht bij haar de kop op zou steken en waar we tegenwoordig bij quarantaine meteen bij denken, maar quarantaine omdat Moes nog moest worden nagekeken door de arts van het asiel.

Moes is een ruwharig tekkeltje van 12 jaar.
En als ik dat vertel aan willekeurig wie, hondenbezitters of geen hondenbezitters dan vindt men dat zonder uitzondering immoreel.
Zoiets geeft me hoop.
Ik heb net weer een afdeling gezien van Geert Mak’s In Europa over de manier waarop wij omgaan met vluchtelingen en migranten en hun helpers sinds de Europese richtlijn van 2001, waarin vliegmaatschappijen opdraaien voor de kosten van mensen die zonder visum naar Europa vliegen.
Sindsdien proberen gelukzoekers uit Afrika – een beter woord zou zijn ‘toekomstzoekers’ nl mensen die voor zichzelf en hun familie en nageslacht een toekomst willen (wie niet?) – over zee Europa te bereiken met alle desastreuze gevolgen en doden van dien.

Het simpele feit dat jong en oud, dierenliefhebber of niet, het afkeurt dat Moes zomaar op 12-jarige leeftijd aan een asiel wordt afgegeven in plaats dat haar een verdiende oude dag wordt gegund, dat doet me dus deugt.
Compassie en moraal leven dus gelukkig nog volop ook al betreft het in dit geval een dier, een hond.

In mijn vorige leven met schapendoes Dushi heb ik met een aantal mensen de Vereniging hondenbezitters Vondelpark opgericht en stuitte daarbij op het feit dat er twee soorten mensen bleken te zijn, nl hondenhaters en hondenliefhebbers en tot mijn verbazing bevonden de hondenhaters zich ook nogal eens aan de linkerzijde van het politieke spectrum.
Degenen die enorm voor dierenwelzijn zijn, blijken toch best vaak een hekel aan honden te hebben en omgekeerd moet je als hondenbezitter bij de VVD zijn als je iets voor deze dieren wil doen.

Wat ik nu ga zeggen is tricky besef ik, maar als ik een vergelijking maak met het mensenrechten-discours valt me nogal eens op dat ter linkerzijde kleur en andere seksuele geaardheid van mensen op enthousiaste steun kan rekenen, maar dat als het om joden gaat, tenslotte ook een minderheid die als ik Het Parool mag geloven weer ouderwets gediscrimineerd en bedreigd wordt, je juist weer bij rechts moet zijn.

Enfin om op Moes terug te komen. Ze is een fenomeen in de hondenwereld.
Ze is te groot om iets anders dan een hond te zijn maar zo klein en laag-potig dat ze als hond niet echt serieus hoeft te worden genomen. Ze is vooral ‘schattig’ en ‘veroverend’.
Voor niemand een bedreiging en dat kan je van weinig levende wezens zeggen.
Bovendien bezorgt ze mensen zoals ik, geneigd tot depressieve stemmingen, levensvreugde en vraagt daar vrijwel niets voor terug.
Hooguit haar natje en haar droogje en een mandje.
Bovendien blijkt ze zich voorbeeldig aan mijn ritme aan te passen.
’s Ochtends staat ze net als ik laat op en als ik een uur met haar heb gelopen, naar Lolaland (het vroegere Blijburg) en terug, is ze de rest van de dag onder de pannen.
Ik ben nogal uithuizig maar dat is voor Moes geen probleem. Als ik terugkom van mijn omzwervingen ligt ze nog net zo in haar mandje als ik haar heb achtergelaten.
Weer een blokje om, een overzichtelijk poepje, nauwelijks te onderscheiden van de met takjes bezaaide grond, een plasje eerst op zijn meisjes en dan op zijn jongens (pootje omhoog), Moes blijkt masculine trekjes te hebben en past dus uitstekend in het tijdsbeeld, en klaar is kees.

Ook met het openbaar vervoer is ze inmiddels vertrouwd. Ik heb geen auto dus beweeg me veel in het OV maar dat is geen punt voor Moes.
Gister zat ik met een oma en haar verstandelijk zeer gehandicapte kleinzoon, die Moes onophoudelijk wilde aaien,  in de bus, maar Moes maakte geen bezwaar en was daarin zeer ruimhartig, welzijns-georiënteerd zou ik zeggen.

Als ik Moes vergelijk met mijn medemensen valt op dat Moes geen rancune kent naar haar vorige eigenaren, terwijl ze daar toch alle reden voor heeft, ook geen depressie heeft overgehouden aan het feit dat ze haar zomaar hebben ‘weggedaan’, geen enkele pretentie of ambitie heeft, niet voortdurend loopt te roepen dat ze het zo druk heeft, niets verwacht, maar wel aandacht en likjes geeft, nooit op een scherm zit te kijken, niet aan je kop zeurt, geen eisen stelt of snel beledigd is en geen geheugenproblemen heeft, toch iets bijzonders gezien haar leeftijd. Kortom voor Moes is het glas altijd vol. Moes leeft in het NU.
Voorzover ze überhaupt een leus zou hebben is die: het is wat het is en wat ik ruik, en ik heb zelden iemand meegemaakt die desondanks of misschien juist daarom zo populair is op haar (in mensenleeftijd) 84ste!!

Knappe koppen en déjà vu

Woensdagavond 12 februari zat ik te kijken naar het programma Knappe koppen. We worden door presentator Gregory Sedoc  meegenomen naar het prestigieuze gebouw van de Koninklijke Academie voor Wetenschappen. En daar in die indrukwekkende omgeving stelt een gewone burger, in dit geval de fulltime werkende juriste Caroline Rueb, een voor haar dringende vraag aan de knappe kop, in dit geval hoogleraar sociale en organisatiepsychologie Belle Derks.
De vraag die Caroline zo na aan het hart lag was: Ligt het aan vrouwen zelf dat zij minder succesvol zijn op de arbeidsmarkt?
Terwijl Belle, staand voor een scherm, waarop ze af en toe stereotyperende filmpjes liet zien, uitlegde wat de stand van haar onderzoek was, steeg mijn verbazing met de minuut.

Hoe kan het, vroeg ik me af, dat zowel Nederland als de stand van het onderzoek sinds de jaren tachtig dat ik steeds probeerde op de arbeidsmarkt mijn hoofd al part-timend boven water te houden, niet veranderd is???
Had daar mij, of een andere zeventigplusser die moeder is, neergezet en we hadden onze ervaringen met Caroline gedeeld. We waren ongetwijfeld verder gekomen dan Belle.
Want waar kwam de knappe kop Belle mee aan?
De conclusie dat het aan vrouwen zelf ligt was te kort door de bocht. In dit land dat veel conservatiever is dan we zelf denken, werken stereotyperingen sterk door over de rol van mannen en vrouwen en uiten zich in die zin dat 1. vrouwen zich schuldiger voelen dan mannen als ze fulltime gaan werken; 2. als ze de arbeidsmarkt opgaan moeten ze zich wel aangepast gedragen en mogen ze vooral niet bitchy dwz daadkrachtig overkomen in tegenstelling tot mannen; en 3. wat de relaties tussen mannen en vrouwen betreft accepteren we maar heel moeilijk dat vrouwen in een relatie een betere baan hebben dan mannen. Aldus Belle, die dat allemaal had onderzocht.
Ze constateerde dat zowel mannen als vrouwen in feite last hebben van dat soort stereotyperingen. Ook viel haar op dat het conservatisme in Nederland er uit sprong als je dat vergeleek met de landen om ons heen.
Tjonge!!!
Als panacee zag ze wel wat in een samenhangend pakket maatregelen afkomstig van de overheid zoals mannen meer bij de kraamzorg betrekken, meer ouderschapsverlof etc.
Ze bracht dat ook alsof het nog nooit door iemand was gesteld.
Maar ook bestrijding door mensen zelf van die stereotypen was belangrijk.
Gelukkig voor het programma was daar de presentator nog, die telkens als Belle weer iets beweerde, vertelde dat hij nou net in een andere rol zat als vader die slechts 2 dagen werkte en een lagere opleiding had dan zijn vrouw. Verfrissend! En hoopgevend ook trouwens!

Wat Belle Derks betreft, het leek wel of ze nog nooit had gehoord van het proefschrift van Aafke Komter: De macht van de vanzelfsprekendheid uit 1985 over de relaties tussen mannen en vrouwen.
Beste Belle, je kunt het nog krijgen via boekwinkeltjes.nl!!!
Of van Intieme vreemden van Lilian Rubin of De tweede sekse van Simone de Beauvoir.
Sowieso viel op dat ze behalve dat ze niets nieuws zei geen enkele auteur of feminist uit het verleden of het heden aanhaalde, wat wel gek is voor een wetenschapper.
Wat mij betreft zou dit programma aan belang winnen als ze in plaats van zgn wetenschappers die met populaire filmpjes aan komen zetten om hun stelling te staven, gewoon ervaringsdeskundigen uitnodigen.
Dat mag dan best in een leuk café in plaats van zo’n chique plek als bij de KNAW.
Want als het wetenschappelijk gehalte alleen kan worden afgemeten aan de locatie, is het toch treurig gesteld.

Deze chagrijnige opmerking, excuus daarvoor, komt van iemand die als moeder haar hele leven geprobeerd heeft een plek op de arbeidsmarkt te veroveren en haar man naar huis toe te halen, met de bedoeling dat hij zelfs contre coeur een zorg- en opvoedingstaak op zich nam.
Dit heeft me zoveel aan energie gekost dat ik uiteindelijk in de Ziektewet en WAO belandde en het heeft ons denk ik ook onze relatie gekost die voortdurend onder spanning stond. Het resultaat  was in elk geval wel dat de operatie geslaagd mag worden genoemd in de zin dat mijn  drie kinderen, op ieder hun eigen manier, de man/vrouwverhouding en de zorg voor hun kinderen belangrijk vinden en dat op eigen wijze vormgeven.
Mijn zonen koken zelfs beter dan mijn dochter en zijn beide in staat op hun jonge kinderen te passen zonder steeds hun vrouw te raadplegen.

De echte knappe koppen kwamen pas later op de avond aan hun trekken. Dat waren de burgeronderzoek-journalisten van Bellingcat.
Zij lieten zien dat gewone burgers in staat zijn het digitale universum zodanig af te zoeken naar bewijzen voor misdaden tegen de menselijkheid of bv de ramp met de MH17 dat officiële onderzoeksinstellingen er nog een puntje aan kunnen zuigen. Voor hen is waarheidsvinding* dus nog van zo groot belang dat ze  de risico’s die dat soort onderzoek met zich meebrengt voor lief nemen.
En dat alles op vrijwillige basis en alleen omdat ze worden gedreven door hun weetgierigheid, hun engagement en gevoel voor recht en rechtvaardigheid en natuurlijk hun technisch vernuft.
Dat geeft de burger weer moed, dat er mensen rondlopen die onbetaald en vanuit hun idealisme grootmachten trotseren en de bel aanbinden!
Dat is nog eens vernieuwend en bewonderenswaard!

  •  Het lijkt wel als je het essay leest van Bas Heijne Mens/onmens dat er geen burgers meer bestaan die zoveel voor waarheidsvinding over hebben en overigens ook dat de behoefte aan waarheidsvinding prima samengaat met een burgerperspectief waarbij ‘gewone’ mensen in de rol zitten van criticasters van overheidsgeweld en desinformatie.