De Schaffelaar revisited

Toen één van mijn kinderen mij onlangs vertelde over een bedrijfsfeest dat deze decembermaand gehouden zou worden in Kasteel de Schaffelaar in Barneveld, een feest dat ‘verplicht’ zou zijn (je moest, was erbij gezegd, wel een goede reden hebben om daar weg te blijven), dacht ik onmiddellijk terug aan die andere ‘verplichting’, 77 jaar geleden.
Ik had het zelf niet meegemaakt maar mijn familie, dwz mijn ouders, twee zussen, twee grootmoeders en het gezin van mijn tante, duidelijk wel.
Mijn vader had een leidende rol gespeeld bij het opstellen en uitbouwen van de zogenaamde Frederijkslijst, een lijst waar veel over te doen is geweest.  Na de oorlog werden vooral door Presser de joden die hadden ‘geprofiteerd’ van deze lijst en via Barneveld, Westerbork en tenslotte Theresienstadt ‘de dans ontsprongen’, voorgesteld als een geprivilegieerde elite en daarmee in feite gediskwalificeerd.
In 1944 heeft mijn vader al wat hij noemde zijn “Barneveld Mémoires” geschreven. In dit zeer lezenswaardige stuk beschrijft hij de geschiedenis van de totstandkoming van de Frederikslijst, de pogingen die zijn gedaan heel veel meer mensen op de lijst te krijgen en ook zijn bevindingen toen hij voor het eerst op Kasteel de Schaffelaar arriveerde en dit gebouw klaar moest worden gemaakt voor honderd en later veel meer mensen.

In dit blog confronteer ik graag het heden met het verleden, dwz hoe wordt Kasteel de Schaffelaar nu aangeprezen op haar website en hoe trof mijn vader het kasteel aan op 19 december 1942.
Tekst van de website: “Via de mooie oprijlaan kom je aan bij Kasteel de Schaffelaar: je loopt over het landgoed naar het bordes. Drie treetjes op en de kasteeldeuren zwaaien open. Direct waan je jezelf in een sprookjeswereld”.
Uit mijn vaders Mémoires: “Zelf ging ik op de dag waarop de eersten te Barneveld zouden aankomen eens poolshoogte nemen te Barneveld met toestemming van het Departement” (daartoe kreeg hij een reisvergunning omdat het voor een jood niet mogelijk was te reizen en daaromtrent konden zeer gauw misverstanden ontstaan). “Op zoo’n reisvergunning dan reisde ik naar Barneveld teneinde zelf de Schaffelaar eens in oogenschouw te nemen. Dit buitengoed, lange tijd onbewoond geweest…, was vlak bij het station gelegen. Een ouderwetsch buiten, met groote holle gangen en zaalachtige kamers, onpractisch voor bewoning door een groote groep menschen, zonder eenige accomodatie, zonder waterleiding op de bovenverdieping, slechts met  een tweetal ouderwetse W.C.’s in het geheele gebouw, vertoonde zich aan mij in al zijn naaktheid toen ik op deze sombere achtermiddag van 19 december 1942 er binnenstapte”.

Website van de Schaffelaar:  “Van fotoshoot tot ja-woord, van borrel tot receptie en van diner tot spetterend eindfeest; je kunt je huwelijksdag van begin tot eind vieren in Kasteel de Schaffelaar… Door de verscheidenheid aan zalen is Kasteel de Schaffelaar zowel geschikt voor grote als kleine gezelschappen. En wat misschien nog wel het mooiste is van allemaal: het kasteel is voor één dag helemaal van jullie.  Als dat geen droom is die uitkomt”.
Uit mijn vaders Mémoires: “Hoewel ik me van tevoren reeds voor oogen had gesteld dat in verband met de korte tijd van voorbereiding, de accomodatie wel niet erg groot zou zijn en de getroffen voorbereidingen voor behoorlijk onderdak van de ‘beschermden’ wel klein in omvang zouden zijn, had ik een dergelijk totaal gebrek aan voorbereiding als ik toen aanschouwde, in de verste verte niet verwacht. In dat gebouw waar diezelfde dag ongeveer 100 menschen hun entree zouden maken en waarin ze voorlopig zouden worden gehuisvest, was nog letterlijk niets in orde. Waar men ook kwam alles was leeg. In eenige zalen stonden kriskras een aantal militaire houten kribben met ruwe matrassen door elkaar en op elkaar. In een andere zaal stonden wat houten tafeltjes en wrakke stoeltjes en dat was alles”.
Website van de Schaffelaar: “Reusachtige kroonluchters, stijlvolle haarden, sierlijke plafonds en zelfs een sterrenhemel; elke zaal en salon is een verrassing op zich. En wat een licht valt er binnen! Het interieur – met veel warme kleuren en natuurlijke materialen zoals fluweel, grof linnen en juten – komt er nog beter door tot zijn recht. Dit is een droomplek. Dit wordt jullie dag!”
Mijn vaders Mémoires: “Door het Departement was een reglement van Interne Dienst en van Tucht en Discipline opgesteld. De bewoners mochten het terrein niet verlaten. In de allereerste tijd mocht men vrij gaan binnen het gebied der gemeente Barneveld doch dit was gauw afgelopen. Daarna was alleen het vrij groote park van de Schaffelaar als wandelterrein bestemd. De bewaking bestond uit Nederlandsche oud-militairen”. Later kwam Fischer op bezoek. “Ter gelegenheid van dat bezoek werd alles geënsceneerd op werk. Velen werden ostentatief aan het spitten gezet voor de groote voordeur, overal moest Fischer ‘de Joden’ aan het werk zien… Men stelle zich voor de zenuwspanning die iedereen beving bij dergelijke gebeurtenissen. Deze Duitse lieden hadden alle macht over ons, konden zonder meer over dood of leven beschikken. Men behoefde slechts een verkeerd antwoord te geven of de weg naar Polen, naar Auschwitz, het ‘Auffanglager’ lag open met alle gevolgen van dien. Men was geheel vogelvrij en gevoelde men de situatie al zoo binnen de ‘beschermde’ omheining van de Schaffelaar, hoeveel erger moest het niet zijn daar buiten, of voor verreweg de meeste Joden die geen bescherming genoten”.
Aldus mijn vader die toen hij deze Mémoires schreef niet wist of zijn vrouw en kinderen behouden uit Theresienstadt terug zouden komen.

Naschrift
Er is een gedenksteen gelegd in 1987 op het terrein van de Schaffelaar maar in het kasteel zelf is er geen enkele zichtbare herinnering aan de geschiedenis van het kasteel in de oorlog te vinden. Aan een brochure bleek, toen ik het per mail opperde, geen behoefte aldus het management.
Haal je de koekoek, wie wil nu ‘een droom die uitkomt’ confronteren met de nachtmerrie van mensen die huis en haard moesten verlaten en in zo’n gevangenis met militair regiem terecht kwamen, zogenaamd voor hun eigen veiligheid en in de hoopgevende illusie dat ze “beschermd” waren ?
Het enige wat je over dat laatste kunt zeggen is dat de Frederikslijst, degenen die erop stonden, uitstel van executie heeft gegeven en dat heeft hen uiteindelijk gered. Het scheelde immers niet veel of ook in Theresienstadt  werden gaskamers gebouwd en als het aan de nazi’s had gelegen in werking gesteld.

De finefleur van Cliteur

Terwijl zwarte Piet
de aftocht blaast
in de grote stad
en je alleen nog wat vegen ziet
in een overigens blank gelaat
is de blokkeer-fries ondertussen
bij Forum voor Democratie
aan een opmars begonnen
en heeft een menigte boze witte mannen
voor zich gewonnen

En wat te denken
van een mooie blonde jongedame
die, in een tijd waarin er eindelijk een quotum van 30 procent
komt voor vrouwen bij commissariaten
van beursgenoteerde bedrijven,
de boodschap de wereld in zendt: “Feministen, jullie zijn allemaal cultuurmarxisten
jullie moeten je schamen, je ondermijnt de positie
van de witte man en de Europese waarde van gelijkheid
want zwakke mannen en onbetamelijke vrouwen
is waar je naar streeft
lhbti en vluchtelingen
is waar je voor leeft!”

Deze Eva Vlaardingerbroek
is de ideale Judassin voor Baudet
uitsluitend een kwestie van win/win
want het verraad van je mede-vrouwen
dat is waar deze populisten
zich toch het liefst mee bezighouden

Daarbij is ze afkomstig van
de finefleur van Cliteur
noemt zichzelf rechtsfilosoof
en schermt met Tocqueville
maar qua inhoud van haar betoog
is ze vooral dociel

Ze heeft het nog net niet over boreaal
maar voor de rest is haar speech
voor een enthousiaste volle zaal
een herhaling van zetten
voor alle Baudetten

Gescheld op feministen is en was
overigens altijd al een populair bedrijf
onderling gekijf en kinnesinne
waren altijd al vrouwendingen
terwijl mannen elkaar al eeuwenlang
houden in ere
daar kunnen vrouwen veel van leren

Maar meid,
als je zo voor gelijkheid pleit
en voor Europese waarden
ga dan toch elders promoveren!

Verdiep je eens in wat Europa
betekend heeft voor de vrouwenemancipatie
wellicht zal je je dan realiseren
dat bij de gratie
van discriminatie
deze natie
altijd al de witte man
heeft willen respecteren

En dat dankzij Europa
en het gezag van artikel 119 Europees Verdrag
gelijk loon moest worden berekend
en de pensioenen moesten worden verevend

Beste Eva,
pas dan houd je echt
de Europese waarden levend
en wil je als partij graag
bij die Europese Unie behoren
omdat die Europese waarden
je zo bekoren!

En ja, al wil je het omgekeerde beweren
dankzij de strijd van vrouwen sta je dus
deze witte heren
veren in hun … te steken
opdat niemand in dit land
met de traditie
van achterstelling van vrouwen
hoeft te breken!!!

Blauw op straat

Dit relaas
is in het kader van Sinterklaas
en roetveeg Pieter-baas
op rijm gezet
dus opgelet!

Wij nemen hier het nieuws  voor u even door:
In de eerste plaats
natuurlijk het bericht van de Amsterdamse politiebaas
burgemeester Halsema
wier man even niet in de touwen
was te houden
maar van wie we nu niets meer horen gelukkig
dus dat verhaal willen we hier dan ook niet meer aanboren

Wel valt op
dat ze meer blauw wil op straat
wat ten koste van de aanpak
van huiselijk geweld en veel andere ellende gaat
Moeten we misschien vrezen
dat de suicide by cop
en wat later dood door taser
de geweld top in de hoofdstad
voorbij gaat sjezen?

Trouwens blauw is niet meer blauw
maar vooral lichtgevend
net geen gele hesjes
maar toch wel indrukwekkende vestjes

De bedoeling is ook
zo begreep ik onlangs op een buurt-informatieavond
dat de WhatsApp groepen in de stad
oprukken, zeker in de nacht
en de Hermandad meer gaan ondersteunen
als er gevaar dreigt
kan hij/zij op hen leunen!

Verdacht, verdacht
een verdachte situatie of een verdacht persoon
onmiddellijk melden
is het gewenste patroon

Maar bij wie dacht ik nog
want als er zoveel personeelstekort is
grijpt de oplettende burger
natuurlijk steeds mis

Het meest verdacht
is zo blijkt uit cijfers
de bekende
want bij de eigen partner
begint vaak de ellende

Maar als je per (buurt)app
melding doet
van huiselijke geweld
heb je weer kans dat dat dus niet telt!!!

Kortom het blijft behoorlijk behelpen
in het politie- en handhaving-veld
Overigens even voor wie het niet wist
en het heeft gemist
er was altijd al een groot dark number
van zaken die niet en nooit werden gemeld
dus ach
mevrouw Halsema
doe niet zo ontsteld!

Wij redden het wel hoor, de burgers
tekorten in het onderwijs en de zorg
en nu ook bij het beschermingsapparaat
moeten we niet vrezen
we worden steeds meer op onszelf aangewezen.

Mantelzorgers, ouders als docent
thuisonderwijs en paps of mams als agent
tja, dat wordt de nieuwe staat
dus overheid
misschien dat u het geïnde belastinggeld
dan weer op onze rekening overschrijft???

Frozen2

Terwijl de ijskappen smelten wordt  Disney’s animatiefilm Frozen2, als vervolg op Frozen1, waarbij er al sprake was van een wereldwijde Frozengekte een tweede kassucces.
Hoe is het te verklaren dat een ijsprinses die over mysterieuze “ijskrachten” beschikt zo doordringt tot de harten van niet alleen kinderen en meisjes maar ook hun ouders?
Daar dacht ik aan toen ik de nieuwe plannen zag voor een veranderde Bijstandswet.
Jetta Klijnsma van de PvdA, die ik voor het gemak hier even ijsprinses 1 noem en die nog uitdrukkelijk riep dat ze “niemand in de kou” wou laten staan voerde in 2015 de zgn Participatiewet in.
Doel was om door samenvoeging van wetten en overheveling van taken naar de gemeenten te zorgen dat eenieder met een arbeidsbeperking of een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk zou kunnen, maar die gemeenten kregen daar niet meer maar minder geld bij.
In mijn tijd als raadslid in Leiden noemden we dat: het delegeren van de armoede van het rijk naar de gemeente. Toen al, dwz eind jaren zeventig, had het Rijk een dergelijk afschuif-mechanisme  ontdekt.
Het bedrag om een uitkeringsgerechtigde te activeren is sinds 2010 van 4500 tot 1500 euro gedaald, aldus Rutger Groot Wassink (GroenLinks), wethouder Sociale Zaken in Amsterdam in de Volkskrant.
Ook de onderliggende aannames waren volgens hem onjuist. Verplichtingen en financiële prikkels zouden helpen. De wet verkiest de stok boven de wortel, aldus Groot Wassink en dat is onhoudbaar gebleken.
Ook het SCP concludeert dat sancties en verplichtingen niet bijdragen aan meer uitstroom.
Nu is er dan sprake van een tweede ijsprinses, staatssecretaris Tamara van Ark (VVD) die vindt dat ze “tegen wie niet wil werken streng moet zijn”. Saillant is in dat verband dat ze het over ‘ik’ heeft, dus ‘ik’ moet streng zijn (een soort ijsprinses die op iemand wijst en die meteen op dat moment bevriest).
Terwijl Jetta Klijnsma zich nog in haar invalidenvoertuig of op een driewieler liet fotograferen, staat deze staatssecretaris, ijsprinses met puntige naaldhak, lachend op de foto te roepen dat ze ook de staatssecretaris is van de belastingbetaler.
Terwijl het SCP constateert dat niemand is opgeschoten met de stelselwijziging heeft deze ijsprinses een verdergaand middel. Ze wil de discretionaire ruimte in de bevoegdheid van de gemeenten verder beperken.
‘Moeten’ is haar toverwoord. Zoals ijsprinses Elsa haar ijskracht uitoefent, zo wijst ook Van Ark met haar staf naar de gemeenten en roept: “De vrijblijvendheid moet eraf”.
Wat deze ijsprinsessen in werkelijkheid doen is budgetten ‘bevriezen’ en een ijzige sfeer creëren tussen gemeenteambtenaren en hun cliënten die vaak tussen de wal van een 24-uurs economie en het schip van hun leeftijd of psychische kwetsbaarheid terecht komen.
Om zicht te krijgen op de effecten op mensen van deze moderne economie kan ik trouwens iedereen de film Sorry, we missed you van harte aanbevelen.

Voor de jonge generatie nog even een kleine blik op het verleden.
Hoe kwam het recht op bijstand eigenlijk in de Wet?
En waarom vonden we het indertijd zo belangrijk dat er een ‘recht op bijstand’ kwam?
Terwijl de Armenwet uit 1854 de zorg voor armen nog uitdrukkelijk bij het particulier initiatief legde en bij de kerk, introduceerde minister Klompé (van katholieke huize) in 1965 de Bijstandswet omdat ze absoluut niet meer wilde dat mensen afhankelijk zouden zijn van de kerk, familie en buren en de daarbij horende beklemming en willekeur.
Dankzij de pil en de Bijstandswet konden vrouwen zich emanciperen, dwz losbreken uit een bestaan met een hen onderdrukkende of mishandelende man.
Dat willen velen nog wel eens vergeten als ze het over bijstand hebben.
Het was de CDA’er Brinkman die in 1982 stelde dat we wel erg zijn gaan leunen op professionele instellingen en de verantwoordelijkheid bij onszelf, onze familie en buurt hebben weggehaald.
Sindsdien zette de kou in. Idealen van verheffing en emancipatie maakten plaats voor bemoeizorg, bezuinigingen en later ook van preventie van overlast.
We moesten als samenleving zo min mogelijk last van mensen hebben, ze moesten maar zelfredzaam worden.
En naar de gemeenten toe: overheveling met behoud van bureaucratische ellende, veel verplichtingen en zonder extra geld.
IJzig, kortom!

Lastpakken opgelet!

Stel, je woont in een land waar het mogelijk is dat een buurman, die vindt dat jij alleenstaande vrijgezel, hinderlijk gedrag vertoont omdat je teveel naar zijn vrouw kijkt, een brief naar de lokale burgemeester stuurt, waarin hij aandringt op een onderzoek naar jou omdat je met je hinderlijke gedrag de agressie van anderen oproept.
De burgemeester is bevriend met een familielid van de buurman en vraagt de Officier van Justitie zo’n onderzoek te starten. De Officier doet onderzoek en vindt een rijontzegging van 10 jaar terug wegens eenmalig overmatig alcoholgebruik, wil de burgemeester niet teleurstellen en legt de zaak voor aan de rechter, die eveneens beide functionarissen niet teleur wil stellen en stelt dat er moet worden ingegrepen.
Dan kan jij oa in je dagelijks leven te maken krijgen met: beperking van de bewegingsvrijheid, beperking van het recht op ontvangen van bezoek, beperkingen in het gebruik van communicatiemiddelen en andere ingrepen in je vrijheid.

In datzelfde land is er nog een verdergaand middel, nl de mogelijkheid om als een persoon van wie is vastgesteld dat hij of zij aan het dementeren is, onder een regiem van onvrijwillige zorg te stellen dus zonder een beslissing van de rechter.  Als hij of zij zich namelijk verzet tegen de zorg, hoe goed bedoeld ook, kan zo’n onvrijwillig regiem in werking treden. Dan bepalen zorgverleners welke onvrijwillige zorg nodig is en voor hoelang en dat voor max 6 maanden.
Dus: je verzetten tegen de zorg en hinderlijk gedrag blijken in dat ‘fictieve’ land dus criteria om dwang te gaan toepassen, let wel in de eigen omgeving. Iemand wordt niet met gillende sirenes afgevoerd naar een inrichting maar zijn of haar huis wordt die inrichting, waar de dwang wordt toegepast en waar je dus weinig meer hebt te vertellen.

Stel dat dat land Nederland is…

Vanaf 1 januari 2020 vervangen de Wet verplichte ggz (Wvvg) en de Wet Zorg en Dwang (Wzd), de Wet BOPZ, waarbij mensen die een gevaar voor zichzelf of de omgeving vormen (onder dwang) kunnen worden opgenomen in een instelling.
Volgens de Nederlandse Vereniging van Psychiaters is dat veel te vroeg.
De Vereniging heeft behoorlijk wat bedenkingen tegen de wet en de wetten die in combinatie worden ingevoerd met ook de Wet Forensische Psychiatrie (WFP)
In de Volkskrant van 12 november is dat kort na te lezen (stuk van Maud Efting)
Het accent zou zijn verschoven van behandeling van de patiënt naar beveiliging van de samenleving. Een bezwaar is ook dat degenen die in de Wet Zorg en Dwang worden genoemd, vooral dementerenden, niet te maken hebben met een rechterlijke beslissing maar in principe zonder zo’n besluit aan dwang kunnen  worden onderworpen wanneer  degene die het betreft zich tegen de zorg verzet.

Zo’n problematiek geeft mij altijd weer aanleiding om te vervallen in reminiscenties.
Want psychiatrie heeft me altijd geïntrigeerd, sowieso het onderwerp ‘afwijkend’ gedrag.
Ik ben geboren en getogen in een omgeving waarin een zogenaamde koningin Emma rondfietste en op de hoek van onze gracht steevast een persoon zeer luid liederen zong.
Gekkigheid kortom hoorde eigenlijk bij de omgeving. Daar was je niet bang voor.
Later woonde ik altijd in de buurt van ‘gekkenhuizen’, heb zelfs als raadslid nog in de Commissie Endegeest gezeten en heb wel eens gedacht dat de toenmalige directeur ‘gekker’ was dan degenen die er zaten.
Als aanhanger van Louk Hulsman die het strafrecht wilde afschaffen hield ik me ook bezig met afwijkend gedrag en anti-psychiatrie. We wilden indertijd iedereen graag uit de inrichtingen hebben.
Nou, we mogen tevreden zijn want de kans om nog te worden opgenomen is sinds flinke bezuinigingen behoorlijk afgenomen. Net als met de verzorgingshuizen heeft ideologie – ingegeven door de behoefte aan kostenreductie – ervoor gezorgd dat kwetsbare ouderen dan wel psychisch beknelden het ‘zelf maar moesten uitzoeken’.
Deze privatisering van de zorg (ook op dagopvang werd bezuinigd) ging gepaard met meer overlast in het publieke domein door zgn ‘verwarde personen’ en dat willen we niet.
Dus…
Het is allemaal wel kort door de bocht wat ik hier stel maar kan het zijn dat beveiliging (van de openbare ruimte) gevolgd door toepassing van dwang in de privésfeer,  hier hand in hand gaat met vermarkting en een neo-liberale ideologie?

Zelfreinigend vermogen en het OM

Op 9 augustus 2017 alweer schreef ik een blog over sjoemelen en zelfreinigend vermogen.
Daar moest ik aan denken toen ik deze week Zembla zag over het Openbaar Ministerie.
Nou wisten we al dat bij die organisatie heel wat aan de hand was zoals reorganisatieperikelen, liefdesperikelen en andere narigheid. Immers liefde op de werkplek of in elk geval tussen collega’s kan behoorlijk desastreus uitpakken als de integriteit van de organisatie in het geding is. (Dat heb ik al vermeld in een blog van 8 juni 2018 waar ik aan deze liefde bij het Openbaar Ministerie refereerde.) Overigens excuses voor de verwijzingen maar als je al enige jaren bezig bent blogs te schrijven krijg je toch de neiging in herhaling te vervallen.
Het onderwerp van deze week is er niet minder belangrijk om.
Zembla had dit keer een rechtsstatelijk onderwerp. Dat kom je niet zo vaak meer tegen, een rechtsstatelijk onderwerp.
“Wat kan het het volk schelen, als ze maar gepakt worden, die criminelen!”, zo tegen Sinterklaastijd zijn simpele rijmsels wel op hun plaats. Maar helaas is dat toch de tijdgeest waar we steeds meer mee te maken krijgen.
Maar niet alleen het volk, maar ook de rechterlijke macht gaat mee in die trend.
Terwijl in de jaren zeventig de klassieke rechtsstaatgedachte steeds meer aanhang kreeg, dat wil zeggen de zorg voor de rechten van de burgers tegenover een overheid die het monopolie op geweld heeft, draaide dat in de jaren negentig juist om.

Ik ben daar als voorzitter van de Coornhert Liga getuige van geweest en wij hebben ons er ook tegen verzet, tegen die trend, maar dat was boter aan de galg gesmeerd (toepasselijke uitdrukking in dit verband).
Terwijl een vormfout in het proces-verbaal of andere strafvordering-fouten het OM en ook de politie kwamen te staan op een vrijspraak van de verdachte in de tijd vóór de omwenteling, is nu, zo begrijp ik van Peter van Koppen, hoogleraar rechtssociologie en deskundige op het terrein van misstappen en fouten bij politie en OM, sprake van een “premie op liegen”.
Onterecht gebruik van geweld door de politie, verhoren die absoluut niet door de beugel kunnen, intimidatie, tunnelvisie, noem maar op, ze kunnen gewoon plaatsvinden zonder dat dat een echt probleem oplevert.
Fouten gemaakt door een Officier van Justitie die een zgn verdachte die blijkt geen verdachte te zijn, levenslange ellende opleveren, zijn geen reden om de man of de vrouw niet te promoveren tot een nog belangrijkere functie binnen het OM.
Inmiddels is er toch door enige druk een Reflectiekamer Toezichtsorgaan Kwaliteitsontwikkeling opgericht, hele mond vol, waarin oa ook een rechter en een advocaat zitting hebben.
De bedoeling is absoluut niet om een soort interne beroepscontrole uit te oefenen met eventuele sanctiemogelijkheid, maar om  onderzoek te doen naar vormverzuim-zaken en of daar patronen in zitten. Officieren die fouten maken worden daarvoor niet afgestraft.
Volgens advocaat Knoops betekent het dat nu de rechter de fouten van Officieren afdekt en er geen echt toezichthoudend orgaan is, de rechtsstaat bergafwaarts gaat.
Kortom het zelfreinigend vermogen van het OM maar ook van de overheid schiet hier tekort.
Een overheid die wel het officiële geweldsmonopolie heeft maar de toepassing ervan niet meer behoorlijk kan of wil verantwoorden, zal op den duur, lijkt me, in de eigen staart bijten.

Ik denk overigens dat die tijd allang is aangebroken.
Burgers, boeren en buitenlui die de overheid niet meer vertrouwen handelen zelf wel hun zaakjes af.
Ze bedreigen bestuurders al of niet op sociale media, passen geweld toe als hen dat wat lijkt (bv een provinciehuis binnendringen) en voelen steeds vaker voor eigenrichting omdat er “anders toch niks wordt gedaan”.
En het controlemechanisme van de burger op de politie is de mobiele camera en zijn de sociale media geworden.
Overal worden die gehanteerd en dat betekent ook dat politiemensen ‘op heterdaad’ kunnen worden betrapt.
Dan wordt niet een Justitiële weg bewandeld maar via de sociale media worden de betreffende agenten aan de schandpaal genageld.
Hoezo recht, hoezo rechtsgang?
Willen we zo’n samenleving?
Misschien komt het door mijn leeftijd maar ik zou toch liever opteren voor een toegankelijke en zorgvuldige rechtsgang, waarin natuurlijk fouten kunnen worden gemaakt, maar waar zoveel controlemechanismen zijn ingebouwd dat die fouten niet tot verwoesting van levens kan leiden en dat degenen die ze maken op zijn minst hiervan rekenschap moeten afleggen.
Wie weet brengt dat toch wat meer rust in deze roerige tijden.

SyRi* en het waterverbruik

Casus 1. Uw waterverbruik is laag, daar streeft u ook naar in deze tijd van klimaatperikelen. U hebt uw kinderen gemaand om kort en dan nog koud te douchen en u woont omdat u nu eenmaal een sociaal beroep hebt dus bv onderwijzer bent en tijdelijk in de ziektewet, in een voor u betaalbare wijk, wat tevens wil zeggen: er wonen in uw wijk ook nogal wat mensen met een uitkering.
Casus 2. Uw waterverbruik is laag omdat u door de week veel (het grootste deel van de week) bij uw dementerende vriend bent, die uw hulp nodig heeft. U heeft een alleenstaanden AOW en wilt dat graag zo houden. Daarnaast heeft u een redelijk pensioen en woont in een wijk met zgn yuppen.

Vraag: Wie heeft meer kans volgens het zgn SyRi systeem als verdacht te worden aangemerkt? De onderwijzer in de zgn wijk onder druk die ervan verdacht kan worden dat hij wel degelijk werk heeft, of de gepensioneerde die feitelijk ten onrechte een alleenstaanden AOW krijgt? (wat u daar overigens ook van vindt!)
Ik zal u bij deze wat verklappen: het is casus 1.
De onderwijzer die tijdelijk in de ziektewet zit omdat hij overbelast is (net gescheiden, veel te grote klas), heeft heel wat meer kans te worden ‘betrapt’ op laag waterverbruik dan de gepensioneerde die immers in een yuppen-wijk woont.

Wat je met het oog op de klimaatcrisis toch uitsluitend als positief kan betitelen wordt hier dus iemand aangerekend.
Deze week vond er een proces plaats dat diverse partijen waaronder privacybeschermers en de FNV tegen de staat voeren omdat het opsporingsprogramma  van fraudeurs, SyRi, discriminatoir zou zijn. Bovendien stellen deze partijen dat het systeem, geheel in tegenstelling tot onze strafrechtelijke uitgangspunten, niet transparant is ten aanzien van de criteria op grond waarvan iemand verdachte wordt.  De staat, vertegenwoordigd door de advocaat met de toepasselijke naam Bitter, stelt op de vraag van de rechter dat er toch geen bezwaar tegen bestaat om openheid van zaken te geven over de onderliggende uitgangspunten van het systeem, dat als verdachten daarvan kennis zouden nemen ze in het geval van laag waterverbruik, dat omhoog zouden brengen om te vermijden dat de overheid erachter komt dat ze veel vaker op een ander adres verkeren (zie VK 30 oktober, Charlotte Huisman).
Ziet u het voor u?
We blijven even bij de casus die ik noemde. De onderwijzer vermoedt dat de overheid veel meer Big Brother is dan hij dat zelf vaak doet voorkomen en treft maatregelen.
O jee, denkt hij, ze verdenken me er vast van dat ik toch fulltime aan het werk ben, dus maan ik mijn kinderen om uitgebreid te douchen als ze bij mij zijn en laat ik de hele dag de kraan aan. Oppassen dat het weer niet té veel wordt want dan verdenken ze me ervan dat ik niet gescheiden leef en komt wellicht op die grond mijn uitkering in gevaar.

Zoals de waard is vertrouwt hij zijn gasten, blijkt in elk geval voor de overheid zeer zeker op te gaan.
De onbetrouwbare overheid die weigert de criteria openbaar te maken op grond waarvan hij mensen als verdacht beschouwt en, volgens een recent proefschrift van Marlies van Eck, in 48 procent van de gevallen algoritmen gebruikt, die zoals ze bij de Belastingdienst heeft aangetoond niet te temmen zijn, en geen verantwoordelijken kennen, verdenkt zijn burgers van van alles en nog wat en vooral de wijken met veel mensen met een uitkering moeten daaronder lijden.
Inmiddels hebben we gezien waar het fout kan gaan zoals bij de zgn toeslagenfraude. Gezinnen die volkomen te goeder trouw waren werden het slachtoffer van ‘stoer’ gedrag van een ambtenaar die op een knop drukt en een paar honderd mensen krijgen geen geld meer (zie mijn blog over de leemte in de rechtshulp), en zie dan nog maar eens te bewijzen dat jij goed zit. Geen beginnen aan aldus ook Marlies van Eck die zelf bij de Belastingdienst werkte.
Maar wees gerust lezer, op de vraag van de rechter op welke objectieve gronden de overheid besluit dat SyRi  kan worden ingezet antwoordt mevrouw Bitter,  dat SyRi  niet zal worden toegepast op een wijk met weinig uitkeringsontvangers.
Dus als u in een gegoede wijk, een yuppen-wijk bv woont, geen zorg, kunt u rustig als gepensioneerde een alleenstaanden AOW blijven ontvangen en uw dementerende vriend verzorgen zonder problemen.
Maar woont u in een wijk onder druk dan moet u toch echt iets aan uw waterverbruik doen, omhoog met die hap! Ook al stuit u dat tegen de borst uit sociale en klimaatoverwegingen.

*SyRi heet het opsporingsprogramma dat computergegevens van de overheid gebruikt om uitkeringsfraudeurs te vangen.
SyRi, in 2014 opgenomen in de wet, maakt het mogelijk dat een gemeente in uitgekozen wijken persoonsgegevens koppelt om zo fraude met uitkeringen, toeslagen en belastingen op te sporen.
Als u daarin bent geïnteresseerd moet u even terug naar mijn blog over de leemte in de rechtshulp.

De staat van het klimaat en het vergeten woord

Gisteravond werd door HUMAN op NPO1 een grote show uitgezonden over de Staat van het Klimaat, gepresenteerd door de jonge BN’er Tim Hofman.
Tim vind ik buitengewoon sympathiek.
Hij houdt zich bezig met goede doelen, schrijft gedichten of gedichtjes, heeft een prettige uitstraling en doet het heel goed op tv.
Bovendien werd hij geassisteerd door een wetenschapsjournalist Diederik Jekel, afgestudeerd in vaste-stof-fysica, die mij niet echt bekend voorkwam (het boek over de Staat van het Klimaat is volgens Google geschreven door ene Marcel Crok), maar die  vanaf 2010 vaste gast is bij wetenschappelijke onderwerpen in De wereld draait door en misschien belangrijker: met Patty Brard aan een programma werkt over zwaarlijvigheid. Hij deed mee aan Wie is de mol. Kortom hij is in tv-land bekend.
En hij beschikt over heel wat intelligentie want hij won in 2016 de Nationale IQ-test en scoorde hoog bij De Slimste Mens in 2014.
Tja, dat zijn nog eens wat andere succesfactoren dan die ik in mijn cv zette toen ik nog op zoek was naar een baan.
Maar goed, dit even tussendoor.
De show van Hofman en Jekel zag er veel belovend uit. De bedoeling was ongetwijfeld een confrontatie van het jonge publiek en de kijker (568.000 bleek later, dat kijkcijfer legde het af tegen de – toch wat chagrijnige – gebroeders Van Rossem) met hun eigen gedrag op het gebied van voedsel, mobiliteit en energiegebruik.
Over stikstof gingen ze het niet hebben, legden ze meteen al uit. Dus ook niet over de actie van de boeren.
Nogal vreemd eigenlijk als je het wilt hebben over de staat van het klimaat, maar deze keuze werd niet verder toegelicht.
Eigenlijk stond de avond in het licht van het  mogelijk maken van’fossiel-vrij-leven’ .
Daartoe ondervroegen ze ook de president-directeur van Shell Marjan van Loon en later een bril-loze (dat werd drie keer aan ons verteld) Jetten van D66.
Nu kan ik er niets aan doen, maar als Marjan van Loon in beeld verschijnt, word ik altijd afgeleid.
Zo’n leuke, opgewekte, nog jeugdige en knappe blondine, een vrouw dus, president-directeur van een multinational, ik kan het bijna niet geloven, hoe heeft ze dat toch geflikt?
En dan denk ik er meteen bij: misschien zijn de ergste seksisten wel vrouwen want waarom moet zij nu meteen als vrouw worden bekeken?
Wat voor man zou Marjan hebben, dacht ik nog wel… Hij heet Robert begreep ik even later. Zou die man net als Robert Oey, van Halsema, ook zo iemand zijn, die heimelijk de ambities van zijn vrouw zit te dwarsbomen, zodat ze als ze thuiskomt het hele huis meteen kan doen, zo’n puinhoop heeft hij achtergelaten en dan natuurlijk opletten dat hij niet in dure dieselauto’s rijdt zodat hij alle klimaatpretenties van Shell en zijn vrouw meteen aan gort rijdt?
Foute gedachten, Joyce, dacht ik nog, even concentreren!
Toen kreeg ik plotsklaps een brainwave: ‘fossiel-vrij-leven mogelijk maken,’ die tekst kwam me opeens zo bekend voor.
Waar was ik die toch tegengekomen, en net toen mevrouw Van Loon, Marjan, had verteld dat Shell een miljoen bomen ging planten voor het klimaat, wist ik het: Dat was het!!!
Vattenfall!
Ik had een brief in de  bus gekregen van Vattenfall, de opvolger van Nuon met daarin dik-gedrukt: 100% fossiel-vrij-leven mogelijk maken, binnen één generatie.
Vattenfall heeft een flinke ambitie: ze willen binnen één generatie af van fossiele energie.
Zo, dat kan alleen maar geweldig zijn, toch?
Ze hebben nu al 300 miljoen binnen van Eric Wiebes en Brussel is ook enthousiast want  de CO2 uitstoot zullen ze gaan reduceren.
Hoe? U mag raden.
Rara…
Juist: met biomassa!
Beste Tim, beste Diederik, hoe kan het dat dat woord niet voorkwam in jullie programma?
Wisten jullie niet dat biomassa HET toverwoord is geworden in de strijd om het klimaat.
Het klinkt verantwoord natuurlijk, iets met bio erin.
Maar waar gaat het over?
Het gaat beste luitjes over het verbranden van hout, dus niet alleen houtsnippers, restafval, nee gewoon bomen hoor.
Dus als we zo de pest hebben aan de president van Brazilië met zijn enthousiasme voor het verbranden en ontginnen van de ‘longen’ van de wereld, dan blijft het wel eigenaardig dat we via het ontwikkelen van biomassa-centrales bezig zijn bomen ook uit het zgn oerbos op te stoken met een niet verlaging maar verhoging van het CO2-gehalte!!!
Voor wie geïnteresseerd is, ik heb er een gedicht over geschreven dat in december wordt geplaatst in mijn buurtblad, de IJ-opener.

Boer zoekt heibel

De boeren zijn het zat. Ze komen in actie. En wat voor actie. Wegen worden geblokkeerd, een provinciehuis binnengevallen.
Terwijl de jeugd steeds harder roept dat het 2 voor 12 is en er eindelijk wat moet gebeuren aan het milieu, draaien enkele Provinciebesturen oog in oog met al die intimiderende trekkers nu al bij waar het de stikstof-reductievoornemens betreft.
Nederland blijkt volgens TNO de hoogste stikstof-uitstoot van Europa te hebben, maar de woedende boeren krijgen volgens Een Vandaag van de meerderheid van ons land steun.
Hoe kan dat?
Volgens mij heeft het veel te maken met  het positieve image van de boer en zijn of haar boerderij.
Zo was Boer zoekt vrouw een zeer goed bekeken programma, waarbij ook ik, moet ik bekennen, regelmatig keek, wie bij wie in goede aarde viel. Een stotterende jonge boer, een verlegen paardenbezitster, een champignonhoudster, het hoorde allemaal bij het begrip boer, allemaal even sympathiek.
En als oma heb ik natuurlijk veel te maken met de kinderboerderij en alle boekjes over boerderijdieren, die je zelfs in zo’n boekje heel suggestief kan aaien.
Schaapje mèhè, koetje boe en kipje tok tok, je moet wel heel ontaard zijn als grootouder als je schimpend gaat zitten doen over de Q-koorts, de gekke koeienziekte, mond en klauwzeer, mega-stallen, alle virussen en ziekten die hier via de import van 500.000 kalveren binnenkomen en fipronil-eieren.
“Daar is het gat van de deur,” zou iedere rechtgeaarde ouder zeggen en je kwam er niet meer in!
Laatste nam ik het boekje De rollende boerderij mee voor mijn kleinzoon van bijna 2. Een geweldig succes! Er was een muis bij die op zijn stepje tegen een boomstam knalde. O jee riep ik, o jee riep mijn kleinzoon en de rest van de ochtend verliep al o jee-end.
Zulke rampspoed kan de schat nog bevatten.
Maar de rampspoed van kalveren die bij hun moeder worden weggehaald en niet op hun benen kunnen staan maar wel in vrachtauto’s worden vervoerd om te worden ‘vermest’, nee daar gaan we het dus niet over hebben.
En dan zijn er natuurlijk nog de uitdrukkingen, zoals: “hij boert goed,” met zo’n vette knipoog erbij.
Ergens heeft iemand altijd wel een connectie met boeren via vrienden die uit boerenfamilies stammen en tenslotte zijn er natuurlijk de Hollandse meesters met hun landschappen bestaande uit sappige weiden, koeien en mooie Hollandse luchten.

Als kind las ik met rode oortjes de heldenverhalen van de boeren uit Zuid Afrika die zich verzetten tegen de Engelsen.
Achteraf bleek dat  de diverse Republieken van de zgn Voortrekkers rassenongelijkheid in hun Grondwet hadden gevestigd, volgens de in de 19e eeuw heersende rassenopvattingen (zie Wikipedia over Afrikaners).
Gek dat Forum voor Democratie hier zijn kans grijpt?

Overigens zijn er ook goede initiatieven zoals van boeren op Schiermonnikoog die een slimme oplossing van het stikstof-probleem voorstaan.
Het zou alleen al erg helpen als de ontlasting van de runderen wordt gescheiden, maar dat kost geld.
En ja, dan zou de Provincie bij moeten springen, en tja dat is dan weer oneerlijke concurrentie en ja dat kan dan weer niet vanwege Europese mededingingsregels…
Dus de toezichthouder vindt het kennelijk wel prima, zoals we in het programma Zembla hebben gezien, dat de hele kalveren-industrie wordt gedomineerd door een bedrijf dat Van Drie heet, maar niet dat milieuproblemen voortvarend worden opgelost met behulp van subsidie van de Provincie?
Was het trouwens niet nog steeds zo dat de Europese landbouw overeind wordt gehouden door Europese subsidies?
Ik geef mijn oordeel graag voor dat van u, de lezer, indien u daarvan beter op de hoogte bent!
Ondertussen blijf ik als oma natuurlijk boe roepen, mèhè en tok tok, dat begrijpt u zeker wel.

Israël als gevaar voor joden in de diaspora

4 oktober jl organiseerden de Leonhard-Woltjer Stichting en Een Ander Joods Geluid een bijeenkomst in De Balie met de vraag: Al zolang het Israëlisch-Palestijnse conflict bestaat wordt er gesproken over een oplossing, maar hoe ziet een duurzame en rechtvaardige oplossing eruit? En hoe kunnen landen daaraan effectief bijdragen?
Sprekers waren:
Peter Malcontent, werkzaam bij de universiteit Utrecht en auteur van het (door mij in de Brug besproken) boek: Nederland, Israël en Palestina; een open zenuw.
Erwin van Veen, senior research fellow aan het Instituut Clingendael.
Sadet Karabulut, Tweede Kamerlid en woordvoerder buitenlandse zaken voor de SP.
Hessel Knippels, Algemeen Bestuurslid Politiek voor de jongerenafdeling van de VVD.
Sjoerd Sjoerdsma, Tweede Kamerlid voor D66 liet verstek gaan.
De discussie werd geleid door Janneke Stegeman, theologe.

De inleidingen van Malcontent en Van Veen waren beide van een hoog niveau, doordacht, genuanceerd en doorspekt met  feitenkennis.
Malcontent gaf ook al in zijn boek aan dat Nederland wat Israël betreft een zwalkend en ook opportunistisch  beleid had gevoerd. Pas in 1950 werd tot erkenning van Israël overgegaan. Dit in verband met het te vriend houden van de moslims in Indonesië.
Ook gedurende de oliecrisis begin jaren zeventig was Nederland voorzichtig om de arabische olielanden niet voor het hoofd te stoten, maar in het algemeen begon de pro-Israël houding pas in de jaren zestig vorm te krijgen. Dat had, zo legde hij uit, te maken met het dagende besef dat de rol van Nederland tijdens de bezettingsjaren niet zo’n geweldige was geweest. In dit land waren relatief de meeste joden richting vernietigingskampen gestuurd en dat werd in die tijd pijnlijk duidelijk.

Terwijl Israël in 1967 bovendien nog op een kleine David leek, die bijna ten onder ging in de aanval door de machtige arabische buurlanden, bleek al snel in deze zesdaagse oorlog dat Israël niet alleen won maar ook nog eens behoorlijk wat land buitmaakte.
David werd Goliath en de sympathie ging daarmee ook stelselmatig verloren, zeker toen duidelijk werd dat de Palestijnen de kinderen van de rekening werden (die de joden eigenlijk met de Europeanen hadden moeten vereffenen, zoals Avnery van Gush Shalom jaren geleden al uitlegde).
Zowel Van Veen als Malcontent wezen erop dat er in de politiek al enige tijd sprake was van een groot schisma tussen de linkse en de rechtse partijen. De laatste (en zeker ook de christelijke) namen het voor Israël op, de linkse voor de (onderdrukte) Palestijnen.
Alle sprekers wezen op het internationaal recht en de resoluties van de Veiligheidsraad, waar Israël zich niet aan hield en men was het eigenlijk wel eens dat er meer druk zou moeten worden uitgeoefend op Israël  om die resoluties (eindelijk eens) serieus te nemen.
Dat de Palestijnse Autoriteit ook heel wat boter op het hoofd had en niet goed functioneerde werd overigens ook duidelijk aan de orde gesteld.

Wat mij opviel bij alle overigens zeer redelijke verhalen waren twee dingen:
Over de moord op Rabin en de desastreuze politieke omwenteling sindsdien, waarbij de (extreem) rechtse partijen en de religieuzen de macht naar zich toe hadden getrokken, werd eigenlijk niet gesproken.
In dezelfde Brug waarin ik het boek van Malcontent besprak, heb ik ook het boek over Yitzhak Rabin besproken van Itamar Rabinovitch uit 2017.

Ik zei daarin: “Het Griekse drama dat zich in de loop van Rabin’s leven ontrolde was dat hij de zesdaagse oorlog als bevelhebber van het leger won en zo door de bezetting die mogelijk werd, Israël uitbreidde. Die bezetting en uitbreiding waren het begin van de nederzettingen die hijzelf in 1970 een kanker noemde. En die nederzettingen vormden het tehuis van geradicaliseerde gelovigen die land belangrijker vonden dan vrede.
Die brachten uiteindelijk niet alleen zijn moordenaar voort, Yigal Amir, maar ook de huidige premier Netanyahu die in 2015 nog stellig beweerde dat Israël voor altijd een land zou zijn ‘to live by the sword’.
Land en zwaard ipv land voor vrede.

Wat ik ook miste in de betogen is de rol die seculiere joden zouden kunnen spelen in de diaspora, zoals nu EAJG probeert in Nederland.
Veruit het grootste deel immers van de joden in dit land is seculier en niet georganiseerd.
Juist zij zouden veel meer een kritische rol kunnen spelen waar het de politiek van Israël betreft. Zij zouden de rol kunnen spelen die mensenrechtenorganisaties in Israël zelf altijd hadden en deels nog hebben, maar dat wordt hen steeds meer onmogelijk gemaakt.
De stelling van deze seculieren zou kunnen zijn:
Israël stelt het voor alsof ze nog een democratie is, maar dat is ze niet meer, ze is zoals Van Veen dat noemde een Veiligheidsstaat geworden en met de onderdrukking van de Palestijnen en de aanname van de zgn Basiswet die Israëlisch-arabische burgers tot tweederangsburgers maakt, kunnen we zeggen dat discriminatie een officieel doel is geworden.
Hoe Joods is dat eigenlijk? Hoe kan een staat die zich Joods noemt dit doen? Is jodendom niet: één mens vertegenwoordigt een hele wereld; wat gij niet wilt dat u geschiedt… een mens wordt pas mens door de confrontatie met het Gelaat van de Ander etc etc…
En hoe kan een volk dat zelf zo vervolgd, gediscrimineerd en bijna uitgeroeid is dat een ander volk aandoen?
En tenslotte: Is dat Israël dat mensenrechten systematisch schendt niet zelf een bron van antisemitische gevoelens geworden in plaats dat deze staat juist een voorbeeldfunctie zou kunnen hebben en voor de hele wereld laat zien dat een gecombineerd bestuur van Palestijnen en Israëli’s wel degelijk mogelijk is? Een inclusief ipv een exclusief land.
Is Israël zelf niet een gevaar geworden voor joden in de diaspora?
Laten we als seculieren eens beginnen met een pleidooi om af te stappen van de gewoonte bij iedere herdenking of evenement de ambassadeur uit Israël erbij te vragen.
Laten we deze ambassadeur eens een statement sturen met onze opvatting van jodendom, van inclusiviteit, van een ethiek die anderen insluit niet uitsluit.
Laten we een platform vormen van joden, moslims, christenen en humanisten, die in gezamenlijkheid de politiek aanspreken.
Idealistisch? Jazeker! Maar ergens moet je beginnen. Verbinding moet het motto zijn!